Вы используете гостевой доступ (Вход)
 
 
Главная  |  Новости  |  Библиотека  |  Словари  |  Учебники  |  Статьи  |  Тесты
 
ӘDӘBİӘT 9 KLASS
 
Şәmsetdin Zәki
(1821-1865)
 
* * *
 
Hay, nә oyersәn1?! – Uyan, yөz meņ xәtәr canındadır!
Kűņleņe ğıyşıq ilә dөrgez kem, űlem-yanındadır.
Hay, saqın2! Bu nәfse әlendәn eçmә ğәflәt3 şirbәten,
Tәņre xaqı kem, hәlaqeņ-oşbu doşmanındadır.
Wirmә kűņeleņ sandığın şaytan elenә kem, anıņ
Qasdı4-imanında wә canıņda wә qanıņdadır...
 
* * *
 
Bu sűz(n)yı kәğәz(g)ә yazmaq kirәkder,
Bu dөrre5 ber yebә tezmәk kirәkder.
Wafasızlıq6-bu dөnyәnıņ eşeder,
Wafasız nәsnәdәn bizmәk kirәkder
Baqөlli7 xaqqa yөz totıp hәmişә,
Bu batıyldәn8 kűņel өzmәk kirәkder.
Safa wә niğmәtә irmәklek өçen,
Cәfa wә mixnәtә tűzmәk kirәkder...
İsep cil dik, ağıp su dik, tәmamәt,
Bu yulda ut kebi qızmaq kirәkder.
Xodağa ğarzı, xaccәt9 wә mөnәcat
Qılıb, kűz yaşen ağızmaq kirәkder.
 
* * *
 
Estәsәm10, ğәlәmdә sәn dik yar bulğay-bulmağay,
Bulsa bulğay, sәn kebi gam’xar11 bulğay-bulmağay.
 
Bu cihannıņ şәhreneņ bazarınıņ sәwdәse kűp,
Qıl bu sәwdәne, yәnә bazarı bulğay-bulmağay.
 
At sәneņ astıņdadır, yөrgel, bu yirneņ xәdden al12,
Nağahyan13 ul at sәneņ astında bulğay-bulmağay.
 
Qarçığa qulıņdadır, awla bu kűņleņ şәhrene14,
Nağahyan ul qarçığa өndәwgә kilgәy-kilmәgәy!
 
Can ilә iman, ikәwlәb, ber өydә bal eçәr,
Nağahyan ul ikese ber өydә bulğay-bulmağay!
 
Ta terek15 sez, duslarım, ber-bereņә ğeyzzәt qılıņ16,
Wah, bu űlem! Űzgә dәm17 nağyah bulğay-bulmağay.
 
Xafiza18! Şirin kәlam19 sűzlә, teleņneņ barında,
Nağahyan, kilsә әcәl, tel sűzgә kilgәy-kilmәgәy!
_________________________
1 Nә oyersәn – nik yoqlıysıņ.
2 Saqın – saqlan.
3 Ğәflәt – wayımsızlıq.
4 Qayıdı – yawız (naçar) niәte, telәge.
5 Dөrre (dөrrne) – ence bөrteklәren.
6 Wafasızlıq – ışanıçsızlıq, wәğdәsezlek.
7 Baqөlli – tulısınça, bөten barlığın belәn.
8 Batıyl – bozıq, әşәke.
9 Ğarzı, xaccәt (qılıb) – űteneçlәreņne, yomışlarıņnı әytep.
10 Estәsәm – ezlәsәm, telәsәm.
11 Gam’xar – (minem өçen) borçıluçı, qayğırtuçı.
12 Xәdden al – çigen al, çigenә çıq.
13 Nağahyan – kinәt, kөtmәgәndә, iskәrmәstәn.
14 Awla bu kűņleņ şәhrene – (tıņlawçı qarçığa qulında çaqta, yәğni kөç-ixtıyәrıņ barında) kűņeleņne yuq-bar bozıq uy-niәtlәrdәn tazart awlap tor
15 Ta terek – tere-isәn çaqta.
16 Ğeyzzәt qılıņ – yәrdәm it, yaxşılıq eşlә.
17 Dәm – waqıt (oçraq, mөmkinlek).
18 Xafiza – kitaplarnı yattan belűçe (şulay dip, şağeyr űz-űzenә
dәşә).
19 Şirin kәlam – tatlı sűzlәr.
XIX yөz әdәbiәtı
 
Űze turında
Tuğan il
Sәyәxәtlәrdәn qaytqanda
Әsirlekkә tөşkәn dustı – qazıy turında uylanu
Mөnacәt
"Bөten dөnyә bәnem bulsa..."
Әbelmәnixneņ "Tәndә canım..." şiğerenә
"Hay, nә oyersәn?!."
"Bu sűze kәğәzgә yazmaq kirәkder"
Mulla belәn abıstay
Onıtmam sez nadannarnı!
Sәxipcamalğa
Bu xәsrәtlәr betәr mikәn?
"İgen ikmәk..."
Şihabetdin Mәrcani turında
Borınğı Bolgar turında
Qazan hәm anıņ xalqı turında
Faslı qış
Qayğı
"Kөn dә ızğış..."
Әlәk
Saran bay
"İņ әwwәl kirәk nәrsә..."
"Bireldem min yaş’legemdә..."



Главная | Новости | Библиотека | Словари | Учебники | Статьи | Тесты

© 2005-2019 Татарская Виртуальная Гимназия
© 2005-2010 Городской Информационно Диагностический Центр

Рейтинг@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^