Вы используете гостевой доступ (Вход)
 
 
Главная  |  Новости  |  Библиотека  |  Словари  |  Учебники  |  Статьи  |  Тесты
 
Татарская Виртуальная Гимназия: TATAR ӘDӘBIYaTI

TATAR ӘDӘBIYaTI
M.X. Xasanow, A.G. Axmadullin, F.G. Galimullin


LAT | CYR


Artka | Kitapnıñ başına | Alga



SOWET XAKIMIYaTE ÇORINA KERGӘNDӘ
TATAR ӘDӘBIYaTI

Inkıylablar tәesirendә

1914 elnıñ cәendә başlanıp kitkәn berençe bөtendөn`ya
sugışı Rossiyane tәmam bөlgenlekkә tөşerde. Awırlıknıñ
zurısı krest`yanga, üz kul kөçe belәn yaşәüçelәr cilkәsenә
tөşte. Mıltık totıp ülemgә bargan soldatlarnıñ da tөp
өleşe awıl keşelәre һәm eşçelәr ide. Küplәgәn xucalık-
lar eşçe kulsız, mal-tuarsız kaldı, garip-goraba kübәyde,
ildә açlık galәmәte kөçәyde.

Patşa xakimiyateneñ tışkı һәm eçke sәyasәtennәn riza-
sızlık üskәnnәn-üsә bardı. Tөrle firkalәr, şul cөmlәdәn
eşçelәr һәm krest`yannar partiyalәre bu xәldәn çıgu
yulların ezlәdelәr. 1917 elnıñ fewralendә Rossiyadә rewolyu-
çiya kabındı, patşa üzeneñ tәxetennәn waz kiçәrgә mәcbür
itelde. Ildә xakimiyat Wakıtlı xөkümәt kulına küçte.
Tөrle urınnarda eşçelәr һәm soldatlar deputatlarınıñ
Sowetları tөzelә başladı.

Wakıtlı xөkümәt il aldında torgan mөһim burıçlarnı
aşıgıç xәl itә almadı. Bөldergeç һәm mәg`nәsez sugış
һaman dәwam itte. Krest`yannarga wәg`dә itelgәn cir birel-
mәde. Xalıknıñ rizasızlıgı kimemәde, ә һaman arttı.

Bu xәldәn eşçelәr partiyase faydalandı. 1917 elnıñ
7 noyabrendә (yaña stil` belәn) xakimiyat eşçe-krest`yannar
һәm soldatlar deputatları Sowetları kulına küçte. Bu
küçeş «soçialistik rewolyuçiya» dip ataldı.

Tarix şunı kürsәtә: xakimiyatne ber genә sıynıf һәm
ber genә partiya dә üz telәge belәn, ansat kına birergә telәmi.
Şuña kürә rewolyuçiyalәr küp wakıtta mәcbür itü, koral
kullanu, kan tügü, yuk itü yulı belәn bara. Bu yaktan Oktyabr`
inkıylabı aeruça dәһşәtlese һәm kansızı buldı. Ul yuga-
rı sıynıflardan üç alu, alarnı yuk itü ruxında uzdı.

Xakimiyatkә kilgәç tә, inkıylabnıñ berençe ellarında
bol`şewiklar xөkümәte xalık өmet itkәnnәrne ütәü yulında
kayber citdi adımnar yasadı: Rossiya imperialistik sugış-
tan çıgarga solıx tөzede, cir krest`yannarga bülep birelde.
Xucalıknı idarә itüneñ yaña ısulları barlıkka kilde.
Tulı azatlık һәm irek wәg`dә itelde. Aerım millәtlәrgә,
çiklәngәn külәmdә bulsa da, mөstәkıyl`lek birü başlandı.



Artka | Kitapnıñ başına | Alga

 

KAZAN • «MӘGARIF» NӘŞRIYaTI 2005




Главная | Новости | Библиотека | Словари | Учебники | Статьи | Тесты

© 2005-2019 Татарская Виртуальная Гимназия
© 2005-2010 Городской Информационно Диагностический Центр

Рейтинг@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^