Вы используете гостевой доступ (Вход)
 
 
Главная  |  Новости  |  Библиотека  |  Словари  |  Учебники  |  Статьи  |  Тесты
 
Татарская Виртуальная Гимназия: TATAR ӘDӘBIYaTI

TATAR ӘDӘBIYaTI
M.X. Xasanow, A.G. Axmadullin, F.G. Galimullin


LAT | CYR


Artka | Kitapnıñ başına | Alga



patşa bәrep tөşerelde, anıñ xakimiyate cimerelde, ildә de-
mokratik üzgәreşlәr өçen kiñ mөmkinleklәr açıldı.
Lәkin xalıklarnıñ tөp telәklәre kanәgat`lәnderelmәde:
berençe bөtendөn`ya sugışı tuktalmadı, xalıkka milli
azatlık birelmәde, cirne krest`yannarga bülep birü mәs`-
әlәse dә xәl itelmәde. Şulardan faydalanıp, bol`şewiklar
partiyase xezmәt iyasen proletariat citәkçelege astına tup-
ladı һәm 1917 elnıñ oktyabrendә yaña inkıylab yasau nәti-
cәsendә xakimiyatne üz kulına ala aldı. Şulay itep, dөn`ya-
nıñ altıdan ber өleşen tәşkil itkәn Sowetlar imperiyase
barlıkka kilde.

Berençe ellarda yaña xakimiyat Rossiya kul astındagı
xalıklarga berkadәr ciñellek kiterde. Cir krest`yannarga
bülep birelde, zawod-fabrikalarga xezmәt iyalәre, eşçelәr
xuca, һәr millәt tigez xokuklı, dip ig`lan itelde. Ger-
maniya belәn solıx tөzelgәç, sugış tәmamlandı. Şular
nәticәsendә Oktyabr`dәn soñ başlangan grajdannar sugı-
şında da küpçelek xalık bol`şewiklar yagında buldı, ciñü
yaulaştı.

Tatar xalkına üzeneñ küptәnge izge telәge bulgan mөstә-
kıyl` dәülәtçelegen tөzü mөmkinlege açıldı. 1920 elda
Tatarstan awtonomiyase tөzelde. Lәkin birelgәn wәg`dәlәrneñ
kübese ütәlmәde, bu mөstәkıyl`lek bik tә çiklәngәn bulıp
çıktı. Awtonomiyale dәülәtkә elek-elektәn tatarlar yaşәgәn
cirlәrneñ bik keçkenә өleşe genә kertelde. Şunıñ arka-
sında tatar xalkınıñ dürttәn өç өleşe Tatarstannan çittә
aerılıp kalgan bulıp çıktı. Şuña da karamastan kilә-
çәkkә өmet xalıknı dәrtlәnderde. Tatar tele dәülәt tele dip
ig`lan itelde. Yaña gazeta-jurnallar çıga başladı, alar-
nıñ geografiyase kiñәyde: Ekaterinburg, Omsk, Saratow,
Әsterxan, Tөmәn һ. b. şәһәrlәr. Teatr truppaları kübәyde.
1920 ellarda Kazannıñ üzendә genә distәgә yakın truppa
eşlәde, başka şәһәrlәrdә dә yaña truppalar oeştı. Teatr
һәm sınlı sәngat` uku yortları açıldı, Yazuçılar berlek-
lәre oeştırıldı.

Lәkin bu az sanlı irkenleklәr dә ozın gomerle bula
almadı. Proletariat isemennәn xakimlek itüçe bol`şewik-
lar partiyase ildә totalitar sistemasın torgan saen nıgıta
bardı. Kümәklәşterәbez, kolxozlaştırabız dip, krest`yan
kulınnan cire dә, citeşterü koralları da, at-tuarı da
tartıp alındı, üze yarım krepostnoy xәlenә tөşerelde.
4


Artka | Kitapnıñ başına | Alga

 

KAZAN • «MӘGARIF» NӘŞRIYaTI 2005




Главная | Новости | Библиотека | Словари | Учебники | Статьи | Тесты

© 2005-2019 Татарская Виртуальная Гимназия
© 2005-2010 Городской Информационно Диагностический Центр

Рейтинг@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^