Вы используете гостевой доступ (Вход)
 
 
Главная  |  Новости  |  Библиотека  |  Словари  |  Учебники  |  Статьи  |  Тесты
 
Татарская Виртуальная Гимназия: TATAR ӘDӘBIYaTI

TATAR ӘDӘBIYaTI
M.X. Xasanow, A.G. Axmadullin, F.G. Galimullin


LAT | CYR


Artka | Kitapnıñ başına | Alga



EGERMENÇE ELLAR ӘDӘBIYaTI

Tatar xalkı Rossiyaneñ bik küp urınnarına taralıp
yaşәrgә mәcbür itelgәn. Bu egermençe ellar әdәbi xәrәkә-
tendә dә açık kürenә. Tatar yazuçıları bu ellarda, Kazannan
tış, Mәskәüdә, Ufa, Orenburg, Samara, Ekaterinburg һәm
başka şәһәrlәrdә dә yaşilәr һәm icat itәlәr.

Bik küp urınnarda tatar telendә wakıtlı matbugat bar-
lıkka kilә, alarnıñ eşendә kalәm әһellәre zur dәrt belәn
katnaşalar.

1921 elnı Tatarstanda tatar teleneñ dәülәt tele dip ig`-
lan itelüe dә matbugatnıñ uñışlı oeşıp kitüenә, yazuçı-
larnıñ ilһamlanıp icat itülәrenә ber sәbәp bula. Alar
tөrle әdәbi kümәkleklәrgә berlәşә başlıylar. «Zawod»
(1923), «Çasowoy», «Oktyabr`» (1924) kebek әdәbi kümәklәr
barlıkka kilә. Bigrәk tә «Oktyabr`» kümәge üzeneñ yazuçı-
larga yogıntısın kiñәytergә omtıla. Maksatıbız, dilәr
oktyabr`çelәr, «soçializm өçen xezmәt itü һәm burjuaziya,
meşanlık, dinçelek ideologiyasenә karşı kөrәşü». Monnan
kürengәnçә, alar әdәbiyatnı ideologik maksatlarda fayda-
lanunı üz eşçәnleklәrenә nigez itep salgannar. Anıñ tөp
oeştıruçıları Fәtxi Burnaş, Şamil Usmanow, Kawi Nәc-
mi, Fәxri Әsgat`, Gadel Kutuylar bulgan. Әmma sәyasi burıç-
lar belәn mondıy mawıgu kayber kalәm әһellәren kanәgat`-
lәndermәgәn. 1924 elda G. Kutuy, G. Tolımbaylar citәkçele-
gendәge ber tөrkem yazuçılar, bu kümәktәn aerılıp çıgıp,
«Sulf» («Sul front») digәn berlәşmә xasil itәlәr. Boları
isә futurizm1 digәn icat yunәleşenә yөz totalar. Lәkin
tatar әdәbiyatınıñ erak gasırlardan kilgәn tradiçiyalә-
rendә tәrbiyalәngәn tatar ukuçısı өçen futuristlarnıñ
әsәrlәre yat bulıp toela.

1923—1924 ellarda imajinistlar2 da әdәbi xәrәkәtne
üzlәrençә iyartep alıp kitәrgә telәp karadılar. Lәkin alar
da әdәbi icatnıñ xalıkka añlaeşsız formalarına mөrә-
cәgat` ittelәr, şunıñ belәn üzlәren ukuçılardan

1 Futurizm — әdәbiyatta küptәnnәn kilgәn surәtlәü alımnarınnan
baş tartıp, yañaça, katlaulı formada yazu tarafdarları. Bügenge ukuçı-
larga karaganda bezne kilәçәk buınnar yaxşırak añlar digәn өmet belәn
eş itüçelәr.

2 Imajinizm — obrazlı surәtlәügә artık ig`tibar itep, mәg`nә anık-
lıgına zıyan kiterep yazuçılar.



Artka | Kitapnıñ başına | Alga

 

KAZAN • «MӘGARIF» NӘŞRIYaTI 2005




Главная | Новости | Библиотека | Словари | Учебники | Статьи | Тесты

© 2005-2019 Татарская Виртуальная Гимназия
© 2005-2010 Городской Информационно Диагностический Центр

Рейтинг@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^