()
 
 
  |    |    |    |    |    |  
 
.:: Tatarstan tarixınnan xikәyalәr (lat_) - 119.html
Tatarstan tarixınnan xikәyalәr
Daulatşin G.M., Xujin F.Ş., Ízmaylow Í.L.
LAT | CYR

Artka | Eçtәlek | Alga

annan soñ Laeş, Zөya, Tәteş һәm yañadan Spas tөbәklәrendә krest'yan buntları bulıp uza.

Kazannıñ üzendә dә tınıçlık yugala. Sukno manuFakturasınıñ xucası eşlәp çıgaru normasın üz beldege belәn arttıra һәm eş kөnen 19 sәgat'kә kadәr ozınayta. Ә tamak tuydıruga da citmi torgan eş xakı şul kileş kala. Tüzemlege betkәn eşçelәr gubernatorga, xәtta patşanıñ üzenә şikayat'lәr yazalar, kollık izüennәn kotkarunı talәp itәlәr, xaklık ezlәüdәn tuktamayaçakların әytәlәr. Lәkin bolar barısı da kulga alular, tөrmәgә utırtular, sөrgengә cibәrülәr belәn genә tәmamlana.

1836 elnıñ awgustında meñnәn artık eşçe xalık Arça kırına cıela (xәzer Kazannıñ Üzәk parkı tirәse). Biredә Rossiya imperatorı Nikolay I Kazan garnizonı gaskәrlәre belәn oçraşırga tieş bula. Xalık tөrkeme arasınnan berәü çığıp, patşaga sukno tukuçılarnıñ üteneç yazuın tapşıra. Şikayategezne tikşerermen, di imperator. Tik saklanığız,

әgәr dә xak bulmagan nәrsәlәr çıksa, barığızga da bik katı elәger. Әlbәttә, Xak bulmagan nәrsәlәr tabıla. Yartı el da ütmi, 1837 elnıñ salkın kışında eşçelәrne iskitkeç katı cәzaga tartalar. Fabrikanıñ işek aldında maxsus çakırılgan soldatlar Fetnәçelәrne yalangaç kaldırıp, eskәmiyalәrgә bәylәp salalar һәm һәrbersen çıbırkı belәn bik katı suktıralar. Kübese ülә. Ísәn kalgannarın, ayak-kullarına bogau salıp, erak Sebergә katorgaga cibәrәlәr.

Ni genә bulmasın eşçelәr kurkıp kalmıylar, kөrәşlәren dәwam itterәlәr. Niһayat', 1849 elda alarnı Fabrika xucasına bәylelektәn ,azat itәrgә mәcbür bulalar.

19 nçı gasırnıñ berençe yartısında Kazanda tөrle manuFakturalarnıñ sanı 80 nәn artıp kitkәn. Alarnıñ kübesendә kul xezmәte kullanılgan. Yaña zawod-Fabrikalar açıla torgan. Ә alarda eşlәü өçen keşe kөçe citmәgәn. Çөnki krepostnoy krest'yannar alpawıtlarga buysıngannar, alarnıñ rөxsәtennәn başka şәһәrgә küçep kitә almagannar. Bu xәl zawod-Fabrika xucalarında da rizasızlık tudıra başlagan. Şulay itep, şәһәrdә promışlennost'nıñ üsüe өçen dә krepostnoylıknı tizrәk beterergә kirәk bulgan.

Bөten Rossiyadә yaña kөç belәn kütәrelә başlagan krest'yannar xәrәkәte patşa dairәlәren, krepostnoy tәrtiplәrne üzgәrtә başlarga kirәk, digәn Fikergә kitergәn.


Soraular һәm biremnәr:

1. Kemnәr alar dekabristlar һәm alar ni өçen kөrәşkәnnәr?

2. Dekabristlar wosstaniese turında kıskaça ğına sөylәp biregez. Ni өçen dekabristlar ciñelgәn?

3. Kazan gubernasında krest'yannar xәrәkәte һәm sukno manuFaktura eşçelәreneñ buntları turında sөylәgez.

4. Krepostnoy tәrtiplәrne beterü ni өçen kirәk bulgan?


Artka | Eçtәlek | Alga

Ízdatel'stwo Kazan, 1993



| | | | | |

2005-2019
2005-2010

@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^