Вы используете гостевой доступ (Вход)
 
 
Главная  |  Новости  |  Библиотека  |  Словари  |  Учебники  |  Статьи  |  Тесты
 
Татарская Виртуальная Гимназия.:: Tatarstan tarixınnan xikәyalәr (lat_) - 35.html
Tatarstan tarixınnan xikәyalәr
Daulatşin G.M., Xujin F.Ş., Ízmaylow Í.L.
LAT | CYR

Artka | Eçtәlek | Alga

12. SuGIŞNI TuKTATKAN KÜN ÍTEKLӘR


Bolgar ileneñ xucalığı üz ço­rı өçen zur üseş dәrәcәsenә ire­şә. Kara tuFraklı uñdırışlı basularda kükrәp aşlık üskәn. 10 nçı gasır sәyaxәtçese Íbn Rustә: «Bolgarlar igençelek belәn şөğıl'lәnüçe xalık, һәm alar һәrtөrle bөrtekle aşlık: boday, arpa, tarı һәm başkalarnı igә­lәr»,— dip yazıp kaldırgan. Ígen­ne uñaylı itep eşlәngәn urak, çalğı belәn cıep algannar. Aş­lıknı başaklı kileş ambarlar­da, ә tiz arada kullanu өçen dım ütmәslek itep eşlәngәn tü­gәrәk baz sıman çokırlarda yai­sә zur çülmәklәrdә saklagannar. Һәr өydә kul tegermәne bulgan. Mondıy yarma yasağıç keçkenә tegermәnnәr bezneñ awıllarda xә­zer dә oçrıy әle. Zur tegermәn taşları atlar kөçe belәn әylәn­derelgәn. Bөrtek ike taşlı teger­mәndә әybәt tartılgan, taş kı­rıennan   cılı   on   ağıp   torgan.

Bolgar ilenә sәyaxәt itüçe Íbn Fadlan: «Alarnıñ rizığı — ta­rı belәn at ite, lәkin boday belәn arpa da bik küp»,— dip yaza.

Aşlık nık uñgan. ul çit il­lәrgә satu өçen dә citkәn. Kür­şedәge Borınğı Rus cirendә aşlık uñmagan ellar eş bulgan. Rus el'yazmaçıları mondıy el­larda bolgarlarnıñ yardәmgә ki­lülәre xakında yazalar. Alar aşlık alıp kilәlәr, ruslarnı aç­lıktan kotkarıp kalalar.

Mul ülәnle bolınnarda, kөtü­leklәrdә mallar utlap yөrgәn. Alar at, sıer, sarık, kәcә kebek xaywannar asragannar. Bolgarlar­nıñ mal-tuarı da başka tirә-yun' xalıklarınıkınnan ere bulula­rı belәn aerılıp torgan. Alar berkayçan da duñğız asramagan­nar. Erak kөn'yak illәrennәn mon­da dөyalәr belәn kәrwannar kilgәn.

Terlekçelek һөnәrçelәr өçen, aerım alganda tire, sөyak eşkәr­tüçelәr, kiez basuçılar өçen çi­mal birgәn. Bolgar ostaları xay­wan sөyaklәrennәn nәrsә genә eşlә­mәgәnnәr. Alar taraklar, tırnap yazu өçen kalәmnәr, sәdәF-tөymәlәr, kaptırğıçlar, yөzeklәr, eş, au һәm suğış koralları, şaşka,

şaxmat sınnarı һәm tağın  bik küp  nәrsәlәr yasaganna

Bolgar cirlәre ütep çıga almaslık kara urmannarga, balı lı elga-küllәrgә bay bulgan. Bu auçılık, balıkçılık һәm umartaçılık өçen zur mөmkinleklәr tudırgan. Keş, susar, kama, koñdız, tien, ak, kara, kızıl tөlke һәm kuyan tirelәren urta Aziyadә, Garәbstanda, Íranda bolgar sәüdә-gәrlәrennәn bik telәp satıp algannar. Kıymmәtle tirele cәnleklәrne aulaganda tirelәren bozmas өçen maxsus sөyak uklar kullangannar.

Íspaniyadәn 12 nçe gasırda Bolgar ilenә kilgәn sәyaxәtçe Әl-Garnati mondağı elgalardağı balıklarnıñ erelegenә, tөrlelegenә, itlә­reneñ tәmlelegenә tañ kalıp yaza.

urmandağı agaç kuışların­nan,


Artka | Eçtәlek | Alga

Ízdatel'stwo Kazan, 1993



Главная | Новости | Библиотека | Словари | Учебники | Статьи | Тесты

© 2005-2019 Татарская Виртуальная Гимназия
© 2005-2010 Городской Информационно Диагностический Центр

Рейтинг@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^