()
 
 
  |    |    |    |    |    |  
 
.:: Tatarstan tarixınnan xikәyalәr (lat_) - 38.html
Tatarstan tarixınnan xikәyalәr
Daulatşin G.M., Xujin F.Ş., Ízmaylow Í.L.
LAT | CYR

Artka | Eçtәlek | Alga

13. BÍLӘR OLuG ŞӘҺӘR


Respublikabıznıñ Alekseewsk rayonı Bilәr awılı yanında, xalkıbız telendә yam'le Çirmeşәn buyları dip yөrtelә torgan iskitkeç bay tabigat'le tөbәklәrneñ bersendә, bolgar babalarıbız-dan kalgan bik zur şәһәr xәrabәlәre yata.

Balçıktan өelgәn biek ürlәr, tirәn çokırlar xәrbi nığıtma ezlәre yaşel çirәm belәn kaplangan. Tigez basu өstendә çülmәk kiteklәre, xaywan sөyaklәre aunap yata, әllә nindi sәer tabıldıklar oçrıy. Küptәn cimerelep betkәn yort һәm karaltı-kura urınnarında kirpeç watıkları, balçık katış kөl-kümer өemnәre. Kürenep tora, kayçandır tormış gөrlәp torgan biredә. Bu şәһәrneñ danı bөten dөn'yaga taralgan bulgan. Borınğı rus el'yazmalarında garәp sәyaxәtçelәre kaldırgan istәleklәrdә, xalkıbıznıñ riwayat'-legendalarında Bilәr turında kızıklı xәbәrlәr saklanıp kalgan. Olug şәһәr dip yөrtkәnnәr anı zamanında!

Nindirәk bulgan soñ ul Olug şәһәr? Bu sorauga cawap tabu өçen arxeologlar eşkә kereşә. Әmma lәkin mәydanı meñ gektarga yakın bulgan şәһәrne niçek tiz genә kazıp beterәseñ di? Ozak bwatkannan soñ, alar, borınğı şәһәr serlәren açu өçen... samoletka utırıp, kükkә kütәrelep kararga bulalar. Әye, nәq menә

yugarıdan uç tөbendәge kebek açık kürenә ikәn ul borınğı kala! Nindi dulkınlandırğıç küreneş! Әnә, niçәmә-niçә çakrımnarga suzılıp kitkәn şәһәr nığıtmaları. Tikmәgә genә dөn'yanıñ iñ zur şәһәrlәre rәtendә yөrmәgәn ikәn ul Bilәr! Mәydanı yağınnan aña tiñ şәһәrlәr Ewropada bөtenlәy bulmagan әle. Borınğı Rusnıñ Kiew, Çernigow, Wladimirları,

Ewropanıñ Parij, Londonnarı, Aziyaneñ Dәmәşq, Íerusalim şәһәrlәre Bilәrdәn

küpkә keçerәk bulgannar. 1516 nçı gasırlarda da әle 2030 meñ keşe yaşәgәn şәһәrlәr bik zur dip sanalgan. Ә Bilәrdә 1213 nçe gasırlarda uk inde 70100 meñlәp keşe yaşәgәn.

Әnә eçke şәһәr. Íke katlı kuәtle nığıtmalar belәn uratıp alıngan. Üzәktә zur ğına kirpeç bina kaldıkları. Patşa sarae bulgandır, kürәseñ. Menә monısı

tışkı şәһәr һәm anıñ өç rәt nığıtmaları. Kayçandır agaçtan һәm taş-kirpeçtәn

salıngan yortlarnıñ xәrabәlәre, uram ezlәre, zirat urınnarı...

Samolet ber yugarı kütәrelә, ber tübәn tөşә. Aña urnaştırılgan maxsus priborlar bar kürgәnne centeklәp Fotoga tөşerep baralar. Menә şulay, arxeolog kөrәge әle cirgә tigәnçe digәndәy, galimnәr, samolettan tөşerelgәn surәtlәrgә karap ta, Bilәr turında küp kenә yaña nәrsәlәr belә aldılar. Arxeologlar eşkә totıngaç, tağın açış artınnan açışlar kitte.


Artka | Eçtәlek | Alga

Ízdatel'stwo Kazan, 1993



| | | | | |

2005-2019
2005-2010

@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^