()
 
 
  |    |    |    |    |    |  
 
.:: Tatarstan tarixınnan xikәyalәr (lat_) - 46.html
Tatarstan tarixınnan xikәyalәr
Daulatşin G.M., Xujin F.Ş., Ízmaylow Í.L.
LAT | CYR

Artka | Eçtәlek | Alga

terlek, ere balık, bal, balawız, kün ayak kieme, aşlık, koral, urman çiklәvege; kaen agaçı tөyap kitkәnnәr. Mondıy sәüdә

Bolgar ilenә zur tabış kitergәn. Patşa Bolgar ilenә kilgәn һәm anıñ aşa uzgan һәr korabtağı, kәrwandağı malnıñ unnan ber өleşen kazna Faydasına algan. Atka atlanıp, üzeneñ yakınnarı, sakçıları belәn, Bolgar ile patşası da bazarda yөrergә yaratkan. Barısı da, baş kiemnәren salıp, anı sәlamlәgәn.

Çit il sәüdәgәrlәren nıgrak tartır өçen bazar yanına kәrwansaraylar salıngan. Sәüdәgәrlәr şunda yaşәgәnnәr, yal itkәnnәr. Alarnıñ iminlegen tәemin itep, illәr arasında sәüdә kileşülәre tөzelgәn.

Satu-alu akçaga bargan. Başta Bolgar ilendә Íran, garәp akçaları kullanuda yөrgәn. Ә 10 nçı gasır başınnan bolgarlar üzlәre akça suga başlagannar. Akça barlıkka kilgәnçe anıñ urınına tien tirelәre yөrgәn: ber tien tirese, ike tien tirese, өç tien tirese... Bezneñ wak akçanı tien belәn sanawıbız şul wakıtlardan birle kilә bulsa kirәk.

Tөn'yak xalıkları belәn sәüdәne bolgarlar üz kullarında nık totkannar. Çөnki annan alarga zur tabış kilgәn. Tөn'yak keşelәren ilgә salkın alıp kilәsez, ucımnarıbıznı өşetәsez digәn bulıp Bolgar bazarlarına kertmәgәnnәr. Kөnçığış sәüdәgәrlәrenә dә tөn'yaknıñ salkını turında kurkınıç uydırmalar sөylәp, alarnı ul cirlәrgә ütkәrmәgәnnәr. Şulay itep, Bolgar tөn'yak xalıkları һәm kөnçığış sәüdәgәrlәre arasında aradaşçılık rolen ütәgәn. Alarnıñ towarların üz kullarına alıp, bolgar sәüdәgәrlәre üzlәrenә Faydalı itep satkannar.

Bolgar sәüdәgәrlәre bik erak illәrgә barıp alış-bireş itkәnnәr. Borınğı şiğır' yullarında bu xakta menә nәrsәlәr әytelә:

Bazarkyannar bu kөn Һindta,

Yarin Xorasan, ya Kәşmirdә, Sәyyaxlar kөni-kiçlәrdә Kunaklar dik olug ildә.

Sәüdәgәrlәr bügen Һindstanda, Ya Xorasan, ya Kәşmirdә. Bөek ilneñ kunakları kebek

Kөn-tөn sәyaxәt itüdә.

Erak Һindstannı sez belәsez inde. Bolgar sәüdәgәrlәren xәterlәtep, bu ilneñ başkalası Dәһlineñ ber kapkası bügen dә Bolgar isemen yөrtә. Xorasan şәһәr genә tügel, zur өlkә bulgan. ul urta Aziya, Íran, ӘFganstan illәreneñ şaktıy өleşen bilәgәn. Keşmir Һindstanda, Pakistanda bulgan. Bolgar ilen anda Bөek il dip yөrtkәnnәr. Ewropa illәrendә dә anı Bөek Bolgar ile dip atagannar.

Bөek ilneñ sәüdәgәrlәre rus şәһәrlәrenә barıp yөrgәnnәr. Baltik buena, Pol'şa, Finlyandiya, Daniyagә, Norvegiya, Şveçiyagә, Bagdad һәm Konstantinopol' bazarlarına barıp çıkkannar. Sәüdә Bolgar ileneñ kөçen arttırgan, anıñ otırı bayuına, kөçәyuenә kitergәn.

Bolgarlar başka illәr belәn tөrle bәylәneşlәrdә bulgannar. Alar borınğı vengrlar belәn yanәşә һәm bergә yaşәülәren küp ellar onıtmagannar. Vengrlar, Dunay buylarına küçenep, Vengriya korol'legen oeştırgaç ta, ber tөrkem bolgarlar şunda kitep ur naşkannar. Alar vengr korol'legendә Finans eşlәren başkargannar. Xәzerge Vengriyaneñ başkalası Budapeşt. ul Dunay elgasınıñ ike yak yarına urnaşkan. uñ yağındağı өleşe Buda, sul yağın-dağısı Peşt dip atala. Sul yağına kilep utırgan Bolgar keşelәre Peşt өleşenә nigez salgannar.

Bolgar belәn kürşe Borınğı


Artka | Eçtәlek | Alga

Ízdatel'stwo Kazan, 1993



| | | | | |

2005-2019
2005-2010

@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^