Вы используете гостевой доступ (Вход)
 
 
Главная  |  Новости  |  Библиотека  |  Словари  |  Учебники  |  Статьи  |  Тесты
 
Татарская Виртуальная Гимназия.:: Tatarstan tarixınnan xikәyalәr (lat_) - 66.html
Tatarstan tarixınnan xikәyalәr
Daulatşin G.M., Xujin F.Ş., Ízmaylow Í.L.
LAT | CYR

Artka | Eçtәlek | Alga


22. ALTIN uRDA ҺӘM BOLGAR MӘDӘNÍYaTE


Mongol yauları Bolgar ilenә gayat' zur zıyan kitergәn. Şaktıy küp şәһәr, awıllar cimerelgәn. Elek cayga salıngan һөnәrçelek, sәüdә, uku-ukıtu, dәülәt sistema­sı tәmam bozılgan. Mәcüsi mon­gollar islam dineneñ, anıñ mәdәniyateneñ yaşәeşenә kurkınıç tudırgannar. Ber gasırlap il torğınlık kiçergәn. Bu wakıtta icat itkәn ber genә galimneñ dә, yazuçınıñ da iseme bezgә bilgele tügel.

Ellar ütkәn. Yaulap aluçılar, şәһәrlәr cimerügә karaganda, һө­nәrçelek, sәüdә eşe gөrlәp torgan şәһәrlәrneñ kübrәk һәm daimi ta­bış kitergәnen añlagannar. Bo­rınğı babalarıbıznıñ Fidakar' tırışlığı belәn şәһәr, awıllar ayakka bastırılgan, sәüdә yulları torğızılgan. Bolgar ileneñ nık üskәn elekkege mәdәniyate bulmasa, alar alay tiz kütәrelә almas ide. Anda yaña baştan tormış gөr­li, ostaxanәlәrdә çükeç, pıçkı, baltaçıñı, bazarlarda sәüdә ığı-zığısı, mәçet-mәdrәsәlәrdә izge Kor'әn ukıgan tawışlar nıgrak işetelә başlıy.

Altın urda mәdәniyate — küçmә xalık һәm şәһәr mәdәniyatlәre kuşılması ul.

Bolgar şәһәre Altın urdanıñ berençe oeşkan üzәgenә әylәnә. Anı olılap, Cuçi xannarınıñ "Altın tәxete" dip yөrtkәnnәr. Oeşıp kilüçe dәülәtneñ berençe  akça basu urını da Bolgarda bula. Anda Altın urda xannarı isemennәn genә tügel, bөten Mongo­liya imperiyase xakimnәre isemnә­re belәn tәñkәlәr basıla. Bolgar akçaları — bik küp mәg'lümat birә torgan ber dөn'ya.

Akçalarnı өyrәnә torgan Fәn­ne — numizmatika dip atıylar. Bolgar akçalarında yaxşı telәk­lәr belәn yazılgan garәp yazula­rınnan tış tөrle tamgalar, cәn­lek, koş-kort rәsemnәre dә küp. Alar arasında aeruça bars, ike başlı karakoş rәsemnәreneñ küp­lege küzgә taşlana.


Artka | Eçtәlek | Alga

Ízdatel'stwo Kazan, 1993



Главная | Новости | Библиотека | Словари | Учебники | Статьи | Тесты

© 2005-2019 Татарская Виртуальная Гимназия
© 2005-2010 Городской Информационно Диагностический Центр

Рейтинг@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^