Вы используете гостевой доступ (Вход)
 
 
Главная  |  Новости  |  Библиотека  |  Словари  |  Учебники  |  Статьи  |  Тесты
 
Татарская Виртуальная Гимназия: BIOLOGIYa

BIOLOGIYa
N.I. Sonin


LAT | CYR


Artka | Kitapnıñ başına | Alga



12.
Organizmda matdәlәrneñ xәrәkәte
Sez inde belәsez, tere organizmnarda bara torgan katlaulı proçesslar nәticәsendә tөrle matdәlәr bar­lıkka kilә. Bu matdәlәr, gadәttә, küzәnәk eçendә ber organoidtan ikençe organoidka, ber küzәnәktәn ikençe küzәnәkkә küçә.
Әgәr bezneñ tөçe sulıklarda kiñ taralgan su üsem­lege — elodeya yafragın mikroskop aşa karasañ, xloro­plastlarnıñ küzәnәk tışçası buylap әkren genә xәrәkәt itüen kürergә mөmkin. Bu küzәnәk çitoplazma­sınıñ xәrәkәt itüen kürsәtә. Çitoplazma xәrәkәte küzәnәktә tuklıklı matdәlәrneñ һәm gazlarnıñ kü­çüenә mөmkinlek birә.
Ber küzәnәkle organizmnarda da çitoplazma xәrәkәte tөrle matdәlәrne küçerә. Amebalarda bu anıñ xәrәkәte wakıtında, yag`ni çitoplazmanıñ tәnneñ ber өleşen­nәn ikençe өleşenә akkan wakıtta bara. Organizmdagı matdәlәr bolgatıla һәm bөten küzәnәk buença tarala. Daimi tәn forması bulgan iñ gadi tөzeleşle infuzo­riya-başmakçıkta aşkaynatu kuıgınıñ ber urınnan ikençe urınga küçüe һәm tuklıklı matdәlәrneñ bөten küzәnәk buença taraluı çitoplazmanıñ өzleksez әylәn­mәle xәrәkәte belәn buldırıla.
Küp küzәnәkle organizmnarda ber küzәnәkneñ çito­plazması ikençe küzәnәkneñ çitoplazması belәn bәylә­neştә, alarnıñ membranaları aşa su һәm anda eregәn matdәlәr ber küzәnәktәn ikençesenә ciñel küçә ala. Üsemlek küzәnәklәreneñ çitoplazmaları üzara bik neçkә kanallar yardәmendә totaşkan, bu kanallar aşa şulay uk su һәm tuklıklı matdәlәr dә ber küzәnәktәn ikençe küzәnәkkә küçә.
Üsemleklәrdә tuklıklı matdәlәrneñ aktiwrak xәrәkәte ütkәrgeç tukımalar aşa bara. Bu tukımalar bөten üsemlekkә taralgan һәm anıñ barlık өleşlә­ren — bәbәklәren, tamırların, çәçәklәren һәm cimeş­lәren totaştıruçı cepselle-kanallar bәylәmnәren barlıkka kiterәlәr. Tufraktan tamır suırgan su һәm anda eregәn mineral` tozlar üzagaçnıñ ütkәrgeç kanalları buença cir өste өleşlәrenә kütәrelә, ә fotosintez wakıtında yafraklarda barlıkka kilgәn organik matdәlәr yukәrneñ ilәksıman kөpşәlәre buylap üsemlekneñ başka өleşlәrenә tarala.
Küp küzәnәkle xaywannarda matdәlәrne küçerü өçen maxsus organnar sisteması bar. Mәsәlәn, sezgә tanış

Artka | Kitapnıñ başına | Alga

 

KAZAN • «MӘGARIF» NӘŞRIYaTI




Главная | Новости | Библиотека | Словари | Учебники | Статьи | Тесты

© 2005-2019 Татарская Виртуальная Гимназия
© 2005-2010 Городской Информационно Диагностический Центр

Рейтинг@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^