Вы используете гостевой доступ (Вход)
 
 
Главная  |  Новости  |  Библиотека  |  Словари  |  Учебники  |  Статьи  |  Тесты
 
Татарская Виртуальная Гимназия.:: Tatar әdәbiyatı 7 (lat_) - 4.html
Tatar әdәbiyatı 7
F.M. Musin, Í.G. Ğıylәcew, R.S. Şәwәliewa
LAT | CYR

Artka | Eçtәlek | Alga

Gabdulla Tukay

(1886-1913)

Gabdulla Tukay üze isәn çakta uk tatar millәte taraFınnan anıñ ruxi yulbaşçısı itep tanıldı, yag'ni sәngat' keşese өçen iñ yugarı һәm üzgәrmәs bәya aldı. Bik sirәk talant iyalәrenә genә na­sıyp bula torgan mondıy bәya baytak dәrәcәdә şağıyr' yazmışı­nıñ millәt yazmışınnan aerılğısız buluı belәn añlatıla ide. Açıgrak әytkәndә, ul tatarnıñ tarixi yazmışın üz başınnan ki­çerde һәm icatın da şuşı yazmışka bağışladı.

Üzeneñ balalık elların Tukay "Ísemdә kalgannar" isemle aw­tobiograFik oçerkında açık gәüdәlәnderә. ul 1886 nçı elnıñ 26 nçı aprelendә Tatarstannıñ Arça rayonı Kuşlawıç awılında MөxәmmәtgariF gailәsendә dөn'yaga kilә. Gәrçә anıñ tuuın ata-anası barı izge niyatlәr belәn һәm ak bәxetlәr telәp kөtep alsa da, yazmış baştan uk aña karata kırıslık kürsәtә. Çөnki altı aylık wakıtında — atası, ә dürt yaşe tulıp kilgәndә anası da ülep, ul bu dөn'yada yapa-yalğız kala һәm kuldan-kulga yөrtelә başlıy.

Başta ul Өçile awılındağı babasınıñ işle gailәsenә barıp elәgә. Anda bu artık tamaktan tizrәk kotılu yağın karıylar һәm tiz arada ber yamşikka utırtıp Kazanga ozatalar. Peçәn bazarında yamşik sabıynı kaya kuyarga belmi aptırap yөrgәndә, Mөxәmmәtwәli isemle keşe oçrap anı üzenә asrau bala itep ala. Әmma Yaña Bistәdәge tormış nәni Gabdulla өçen bik kıska gomerle bula. Ber-ike el ütügә ügi әtise belәn әnise, ikese ber'yulı awırıp kitep һәm balanıñ tağın berüze kaluınnan kurkıp, anı kabat Өçilegә

ozatalar. Bu awılda yañadan malaynı tizrәk kayadır cibәrü yağın karıylar һәm berazdan anı Sәg'di isemle keşe üzenә ullıkka Kır­layga alıp kitә. Awılnıñ xezmәtçel xalkı, bәyrәmnәre һәm tabi­gate belәn yakınnanrak tanışu, ğıylemgә berençe adımnar yasau, anıñ dөn'yaga küze açıla başlagan urın bulıp xәterendә kala. Kır­layda da ozak yaşәrgә turı kilmi yaş' Gabdullaga. Bu awılda ike elga yakın yaşәgәç, yazmış anı tağın yulga ozata. Bu yulı Gabdulla­nı ural'sk şәһәrendә yaşәgәn tugannarı üzlәrenә soratıp alalar. Gәrçә bu şәһәrdә dә başta ciznәse өendәge xezmәtçelәr yanında, annarı mәdrәsәdә açlı-tuklı gomer kiçerep, moña kadәrge yaşәeşen dәwam itsә dә, ural'sk ber ük wakıtta Tukayga olı belem һәm icat dөn'yasına yul aça. Biredә mәdrәsәdә һәm anıñ karşındağı rus klas­sında ukıganda ul xalık icatı, tatar, rus һәm dөn'ya әdәbiyatı belәn nıklabrak kızıksına başlıy. Berazdan yaş' Tukay üze dә olı şağıyr'lek yulına ayak basa. "Fiker" gazetasın, "Әlgasrel cәdit" һәm "uklar" jurnalların çıgaruda aktiw katnaşıp, ul icat eşen redaktorlık һәm jurnalistlık eşe belәn tığız bәylәp alıp bara. Şundıy küpkırlı eşçәnlegen ul 1907 elda Kazanga küçkәç tağın da ruxlanıbrak dәwam itә. Matbugattağı berençe şig'ri çığışınnan ("Golümeñ bakçasında", 1905) alıp Kazannıñ Klyaç-kin bol'niçasında ülem tüşәgendә yazılgan soñğı şiğır'lәrenә ("Buş wakıt", "Mәktәp" һ. b.) kadәr ul üzeneñ bөten, icadi kөçlәren tugan xalkına xezmәt itügә, anı millәt bularak saklauga һәm üsterügә bağışladı. Şuña kürә ul üze isәn wakıtta uk millәt şağıyre bulıp tanıldı, ә


Artka | Eçtәlek | Alga

Ízdatel'stwo Kazan, 1999



Главная | Новости | Библиотека | Словари | Учебники | Статьи | Тесты

© 2005-2019 Татарская Виртуальная Гимназия
© 2005-2010 Городской Информационно Диагностический Центр

Рейтинг@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^