Вы используете гостевой доступ (Вход)
 
 
Главная  |  Новости  |  Библиотека  |  Словари  |  Учебники  |  Статьи  |  Тесты
 
Татарская Виртуальная Гимназия.:: Tatar әdәbiyatı 7 (lat_) - 59.html
Tatar әdәbiyatı 7
F.M. Musin, Í.G. Ğıylәcew, R.S. Şәwәliewa
LAT | CYR

Artka | Eçtәlek | Alga

KOYaŞ ARTINNAN KÍTKӘN TuRGAY

Tugan-üskәn awılımnı sağınıp, kunakka kayttım. Tugan cirdәge bөten nәrsә nik bolay bik yakın bula ikәn? Xәtta uram tuFrağına baskanda da küñelem tetri...

Berençe kөnne ük malay çakta at saklagan çokır-çakırlarnı, cilkәlәp utın taşıgan urmannarnı, suın eçkәn ineş buyların — yaxşı-yaman istәleklәre belәn küñeldә kalgan urınnarnıñ barı­sın da yөrep çıktım. Yөrmәgәn tik Olı kül bue ğına kaldı. Min anı yuri axırga kaldırdım. Olı kül erak. Anda barıp kaytu өçen üzenә ber kөn kirәk.

Әytergә onıtkanmın, kızarıp cilәk peşkәn çaklar ide bu. Aş­lıklar kükrәp üsep utırgan çak. Bik matur çak. Koyaş kızuı bası­la tөşkәç, min Olı külgә barırga dip yulga çıktım. Kөn sürelep betmәgәn ide әle. Keçkenәdәn ük bik tanış, bik küp tapkırlar atta da, cәyaü dә çabıp uzgan yul buylap әkren genә baram. Tuzannıñ kaynarlığı xәtta botinka tabanı aşa sizelә... Koyaş güya eregәn һәm menә-menә minem başka tamaçak. Әlserәp awızların açkan kara karga balaları, min bik yakınaygaç kına, anda da telәr-telәmәs ke­nә, kanatka kütәrelәlәr dә, erak ta kitmiçә, yañadan tөşep kunalar.

Barıp citkәç, balık sikerüdәn cәelgәn su alkalarına karap, tөrle uylar uylap çirәmdә bik ozak utırdım. Malay çağında yөge­rep yөrgәn cirlәrgә kire kaytkan keşeneñ uyları tabıla inde. Annarı külne ber tapkır әkren genә әylәnep çıktım. Annarı ta­ğın iske urınga kilep utırdım. Índe ozak utırıldı bugay. Өydәgelәr mine yugaltkannardır. Lәkin nikter kuzgalasım kilmi: kayçan әle min tağı kayta alırmın, utırıp kalıym. Kamışta tirbәlgәn keçkenә genә sarı koşka karap utıram da utıram.

Koyaş üz yulı belәn әkren genә tөşep bara... Өlgerә başlagan boday ise, tatlı bal ise borınga kerә... Rәxәt! Ә turgaylar kiçkırın bigrәk tә kotıralar ikәn. Baş turında sayrıylar da sayrıy­lar. Әllә inde bөten bezneñ rayon turgayları minem baş oçıma cıelganmı? Gөrlәşәlәr genә... Min kükkә karap çalkan yatam. Çal­kan yatıp turgay moñın tıñlıym. Әnә berse... әnә ikençese... Tügәrәklәr yasıy-yasıy һawanı boraulap menep baralar. Min alarnı küzdәn ıçkındırmaska tırışıp karap yatam. Kolak tөbendә: çelter-çelter, turrıy-turrıy, yay-yay...

Koyaş bata, axrı, inde.. Kül buylarına dımlı karañğılık tөşә başladı. Ә kük yөze әle zәp-zәñgәr, yap-yaktı... Bigrәk tә koyaş bae­şı yağı... Ә bolıtlar kıp-kızıl... Bayağınak kar taularıday өelep torgan ak bolıtlarga kinәt ut kaptı, bolıtlar yalkınlanıp yana­lar...

Koyaş iñgәn saen turgaylar kütәrelә, kütәrelә... Güya koyaştan aerılasıları kilmi, güya koyaş alarnıñ әnilәre...

Min ber-ike turgaynı һaman küzdәn ıçkındırmıym. Alar inde miña kiçke tәrәzәdә yөri torgan kübәlәk kadәr genә bulıp kürenәlәr. Üzlәre һaman menә, һaman menә... Wakıt-wakıt min inde alarnı küzdәn dә yugaltam. Annarı tağın ezlәp tabam.

Cirdә inde küptәn koyaş yuk. Ә yugarıda bar әle. Kükkә çәçrәgәn soñğı koyaş nurı turgay kanatında kızarıp çağılıp kitә. Әnә şul çakta inde min yugalgan turgaynı yañadan şәyli başladım.

...Kürener-kürenmәs kenә bulıp leperdәp torgan ber turgay kinәt cirgә taba eğıla başladı: koyaş artınnan iyarep barırga anıñ kөçe, kürәseñ, citmәde... Әnә ul, kanatların cıep, taş kebek atı­lıp tөşep kilә... Menә cir turgayga karşı sikerde. Mesken koşçık bәrelde, xarap buldı dip torganda ğına, turgay kanatların cәep cibәrde dә solı arasına әkren genә kilep tөşte. Kalgan ikese әle һaman kütәrelә, һaman sayrıy... Nikadәr genә biek mengәn bulsalar da, moñlı cırları әle һaman cirgә tөşep citә: çelter-çelter, turrıy-turrıy, yay-yay...

Әnә tağın berse eğılıp tөşep kilә. Nәq borçak kırı turısı­na... Minem sikerep torasım, anı uçıma totıp alasım kilә... Bu­sı da, kanatın cәep cibәrep, әkren genә borçak arasına tөşte.

Ә soñğısı? Әnә ul ak bolıt tauları Fonında kara nokta kebek kenә bulıp leperdi. ul һaman menә. ul koyaşnı kürә bulsa kirәk. Ә cir inde koyaşnı kürmi. Kamış ışığında su өste inde kap-kara. Ә kamışlar inde yokıda...

Ә turgay, yalğız turgay, һaman menә, һaman kütәrelә... Bәlki, anıñ әnise koyaştır? Әnkәsennәn aerılası kilmiçә, ul һaman yuga­rırak, һaman yaktıgarak menәder...


Artka | Eçtәlek | Alga

Ízdatel'stwo Kazan, 1999



Главная | Новости | Библиотека | Словари | Учебники | Статьи | Тесты

© 2005-2019 Татарская Виртуальная Гимназия
© 2005-2010 Городской Информационно Диагностический Центр

Рейтинг@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^