Вы используете гостевой доступ (Вход)
 
 
Главная  |  Новости  |  Библиотека  |  Словари  |  Учебники  |  Статьи  |  Тесты
 
Татарская Виртуальная Гимназия.:: Tatar әdәbiyatı 7 (lat_) - 65.html
Tatar әdәbiyatı 7
F.M. Musin, Í.G. Ğıylәcew, R.S. Şәwәliewa
LAT | CYR

Artka | Eçtәlek | Alga

Xәzerge tatar әdәbiyatınıñ aksakallarınnan bulgan Әmirxan Eniki 1909 nçı elnıñ 17 nçe Fewralendә Başkortostannıñ Blagowar rayonı Yaña Kargalı awılında, morzalar nәselennәn bulgan taza tormışlı krest'yan gailәsendә dөn'yaga kilә. 1911 nçe elda anıñ әtise, krest'yan һөnәren kaldırıp, gailәse belәn Dәülәkәn digәn awılga küçep kilә һәm anda sәüdә eşenә kereşә. Keçkenә Әmirxan üzeneñ balalık һәm mәktәp elların şuşı awılda uzdıra.

Üsә tөşkәç, ul balaçaktan kilgәn xıyalların tormışka aşıru niyate belәn, 1925 nçe elda Kazanga bara һәm, beraz kitap kibe­tendә eşlәgәnnәn son, Kazan universitetı karşındağı rabFakka ukırga kerә. Şuşı wakıttan ul üzeneñ küptәnge xıyalların tor­mışka aşıra başlıy, yag'ni yazuçılık eşenә kereşә. Nәticәdә, matbugat bitlәrendә anıñ berençe icat cimeşlәre — әdәbi par­çaları һәm xikәyalәre dөn'ya kürә.

1927 nçe eldan alıp suğış başlangançıga kadәr, tөrle cirlәrdә bulıp һәm küp eşlәrdә eşlәp, Әmirxan Eniki bay tormış mәktәbe ütә. 1941 —1945 nçe ellarda suğışta katnaşa. Armiyadәn kaytkaç, "Sovet әdәbiyatı" jurnalı redakçiyasendә, Tatarstan radiokomitetında, Kazan awiaçiya texnikumında eşli, ә 1953 nçe eldan pro­Fessional' yazuçı bulıp kitә.

Gәrçә әdәbi icat belәn 20 nçe ellardan uk şөğıl'lәnep kilsә dә, Ә. Enikineñ yazuçılık yөze suğış ellarınnan açıgrak küzallana başlıy. "Bala", "Ana һәm kız", "Ber genә sәgat'kә", "Yalğız kaz", "Mәk çәçәge", "Kunakçıl doşman", "Taularga karap" kebek xikәya­lәrendә ul üzen tormışka üzençәrәk karaşı bulgan awtor itep kürsәtә.

Әmirxan Enikineñ tormışka һәm yazuçı xezmәtenә üzençәlekle karaşı 50 nçe ellardan tağın da nıgrak sizelә bara. Alga taba anıñ icat üzençәlegen açıgrak һәm tirәnrәk gәüdәlәndergәn әsәrlәre-"Saz çәçәge", "Yөrәk sere", "Rәşә", "Wөcdan", "Bez dә soldatlar idek". "Gөlәndәm tutaş xatirәse"kebek povest'ları, "Yal­ğızlık", "Tugan tuFrak", "Maturlık", "Tөnge tamçılar", "Kor'әnxaFiz", "Әytelmәgәn wasıyat'", "Tınıçlanu" şikelle xikәyalәre dөn'ya kürә. Bu әsәrlәrdә Әmirxan Enikineñ ağımdağı sәyasәttәn өstenrәk tora aluı kürenә. Anı kübrәk keşelәrneñ әxlakıy yөze, bezneñ kөndәlek tormışta şuşı yaktan kürkәm һәm bigrәk tә borçu uyata torgan küreneşlәr kızıksındıra, ukuçı ig'tibarı da şularga yunәltelә. Nәticәdә, Ә. Enikineñ һәr әsәre diyarlek basılıp çıgu belәn kiñ cәmәgat'çelekneñ diqkaten cәlep itә, әdәbi dөn'yada üzenә ber wakıygaga әverelә.

Üzeneñ küp'ellık tınğısız һәm üzençәlekle icat eşçәnlege өçen Әmirxan Eniki respublikabıznıñ Gabdulla Tukay isemendәge Dәülәt bülәge laureatı һәm Tatarstannıñ xalık yazuçısı digәn maktaulı isemnәrgә laek buldı.


Artka | Eçtәlek | Alga

Ízdatel'stwo Kazan, 1999



Главная | Новости | Библиотека | Словари | Учебники | Статьи | Тесты

© 2005-2019 Татарская Виртуальная Гимназия
© 2005-2010 Городской Информационно Диагностический Центр

Рейтинг@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^