Вы используете гостевой доступ (Вход)
 
 
Главная  |  Новости  |  Библиотека  |  Словари  |  Учебники  |  Статьи  |  Тесты
 
Татарская Виртуальная Гимназия.:: TATAR ӘDӘBÍYaTI (lat_) - 109.html
TATAR ӘDӘBÍYaTI
N. XӘBÍBuLLÍNA, X. G. FӘRDÍEWA, Ә. N. XuCÍӘXMӘTOW
LAT | CYR

Artka | Kitapnıñ başına | Alga

ÇӘÇӘKLӘR SӨYLÍ BELӘ

(өzeklәr)

 I

Berkөnne kiç yatarga cıenganda ğına, Barıy mışkıldap uram­nan kaytıp kerde dә әnisenә:

— Әni, әni! Írtәge kөnnәn başlap mine üzeñ torganda uyatır­sıñ, yame,—dide.

—  Bәrәç, ni өçen şulay tağın?

—  Saban tuyları citә iç. — Citsә soñ.           

—  uzgan el alka ırğıtışta—Sәmigulla, kapçık kiep yөge­reştә Gadel berençelekne algan ide. Bıel alarnı uzarga isәp.

—  Һi, ulım, ikesen dә uzu awır bulmagae ul.

Kulların baş astına kuep, uylanıp yatkan Gani abzıynıñ küzlәre oçkınlanıp kitte. ul torıp uk utırdı һәm idәngә, Gabdelwәli yanına yatarga cıengan olı ulına:

—  Prabil'no, Gabdelbarıy. Íkesen dә uz,—dide.

—  Sin, atası, kotırtma balanı. Awırıp kitmәgәe...

—  Pıçak ta bulmas.

Şul arada өs-başın çişenep өlgergәn Barıy әnise küpertep kuygan mamık mendәrne alıp sandık өstenә ırğıttı, mendәr urınına baş astına iske bişmәt saldı.

—  Nişlәveñ bu, Gabdelbarıy? Cülәrlәndeñme әllә, isәr ma­lay?

—  Min Suworow digәn kitap ukıdım. ul üzen çınıktıru өçen salamga yatıp yoklagan. Axırdan general bulgan bit şul keşe, әti!

—  Yazalar cıen tuzga yazmagannı!..

—  Alay dimә sin, xatın. Çüteki xak süzder ul. Üzemneñ dә kolakka çalınganı bar.—Annarı ul Barıyga taba borıldı һәm elmaep:—Tәwәkkәllә, ulım. Tәwәkkәl taş yargan!—dide.

—  Kәnişne, әti. Yuksa komandadağı malaylarnı ciñmәgәç, kakuy başlık min alarga!

—  Dөres. Xәzer yokla. Írtәgә üzem uyatırmın.

Әytteme-eşli inde anıñ әtise. ul, irtәn kızarıp koyaş çığıp

kilgәndә, balalar uyanmasın dip pış-pış tirgәngәn Miñleciһan apanıñ süzlәren kolağına da elmiçә, elmaya-elmaya Barıynı uyattı. Salkın su belәn yuınırga kuştı һәm kelәttәn dürt pot arış sıyarlık kapçık alıp birde, anı kiep niçegrәk yөgerergә kirәgen añlattı.

Barıy, yorttapl tawıklarnıñ kotların alıp, şap ta şop eğıla-eğıla yөgerde, tağın tordı, tağın yөgerde.

—  Batır yarasız bulmas. Tueña xәtle tөzәler!—dip kuәt birә tordı ulına Gani abzıy.

Tirlәgәnçe künegülәr yasagaç, Barıy kapçıknı üze genә belgәn cirgә yaşerep kuydı һәm әnisenә yort eşlәrenә bulıştı. Annarı, kөndәlek gadәte buença, çәçәklәrgә su sipte. Mәktәptәge tügәrәkkә yөri başlagaç, çәçәklәrne yaratuı tağın da arttı malaynıñ. Su sibә dә, tәrәzәgә kilep: «Sәgat' niçә?»—dip sorıy. Sorıy da yөgerep bakçaga kerә һәm, çәçәklәrgә karap, dәFtәrenә nider yazıp kuya. Tora-bara ul: «Әni, әni, kara әle, sәgat' cideme?»—dip, wakıtnı tөp-tөgәl üze әytә başladı. Şundıy çaklarda analı-ullı niçek şatlanuların kürsәgez ide!

Şatlawmaslıkmıni?! Çәçәklәrgә karap wakıtnı tөgәl әytüçelәr ayak astında çualıp yөrmilәr alar. Andıylar barmak belәn genә sanarlık bu dөn'yada. Bәlki, artıgraktır, һәrxәldә, Barıynıñ әnise şulay uylıy. Işanmıysızmıni? Әye, әye, çәçәklәrgә karap wakıtnı belü üzegezneñ xәldәn kilmi şul. Yuk, bernindi dә tılsım yuk biredә. Tırışsa, ig'tibarlı bulsa, һәrkem tөşenә bu eşkә. Xәzer Tegermәnlek malaylarınıñ barısı da dip әytmik, xata bulır, ә Barıynıñ dusları һәrberse өyrәnde moña. Çәçәklәrgә genә küz sirpep alalar—sәgate-minutına xәtle tөgәl әytәlәr.

Ә bit başta tәmam tamaşa buldı...

Üzsüzle Gadel һәm Sәmigulla, dәres өyrәnep tә tuygan dip, Galim abıyları tügәrәgenә yazılmagan idelәr. Ílһam awırıp tügәrәkkә kilmi kaldı. Nәq şul kөnne ukıtuçı çәçәklәr turında sөylәde. Dөn'yasın onıtıp, rәxәtlәnep tıñladı Barıy, һәm çәçәklәrgә karap wakıtnı tөgәl bilgelәrgә өyrәnde. Әytkәnebezçә, başta malaylar moña ber tamçı da ışanmadılar.

Nәq bügenge kebek, Barıy bakçada çәçәklәrgә su sibep yөri ide. uynarga çakırırga dip, Gadel kerde. Kulları kesәsendә. Fırt. (Yugarı oç malaylarınıñ kuznasın otıp kaytkan ikәn.)

—  Әydә, «Çөgәle kül»gә, balıkka,—di bu.

—  Bügen өlgermibez. «Çөgәle kül» biş çakrımda, ә xәzer sәgat' өç inde,—dide Barıy.

—  Nindi өç bulsın? Cülәr satma, unike dә yuk әle,—di Gadel.

—  Yuk, tөp-tөgәl өç...

—  Yuk, unike...

Biş kuzna өstennәn bәxәslәştelәr. Gadel ottırdı. Berazdan ottırışnı kaytarırga telәp, Gadel tağın bәxәslәşte һәm tağın ottırdı. Şulay itep, barlık kuznalar Barıyga küçte. Gomer bulmagan xәl.

—  Sin xәrәmlәdeñ, axrı,—dide Gadel, һaman isenә kilә alma­gan keşe tөsle kañğıraep.

—  Yuk, ipider, koyaştır әgәr...

— Nik ottırdım soñ min alaysa un kat?

Barıy bakçadağı çәçәklәrgә ürelep karadı һәm:

— Tağın bәxәslәşsәñ, tağın ottırır ideñ menә,—dide.— Xәzer altınçı yartı bulıp kilә.


Artka | Kitapnıñ başına | Alga

KAZAN «MӘGARÍF» NӘŞRÍYaTI, 2002



Главная | Новости | Библиотека | Словари | Учебники | Статьи | Тесты

© 2005-2019 Татарская Виртуальная Гимназия
© 2005-2010 Городской Информационно Диагностический Центр

Рейтинг@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^