Вы используете гостевой доступ (Вход)
 
 
Главная  |  Новости  |  Библиотека  |  Словари  |  Учебники  |  Статьи  |  Тесты
 
Татарская Виртуальная Гимназия.:: TATAR ӘDӘBÍYaTI (lat_) - 15.html
TATAR ӘDӘBÍYaTI
N. XӘBÍBuLLÍNA, X. G. FӘRDÍEWA, Ә. N. XuCÍӘXMӘTOW
LAT | CYR

Artka | Kitapnıñ başına | Alga

«Berençe teatr» komediyase turında

G. Kamalnıñ «Berençe teatr» komediyase 1908 elda Kazanda «Gasır» nәşriyatında basıla. Şul uk elda sәxnәlәşterelә dә.

Komediyaneñ tөp teması—kadimçelәrneñ[1] yañalıkka ayak çalula­rı, tormış barışın tuktatırga telәülәre. Yazuçı, Kazan bayları tormışınnan ber wakıyganı alıp, gomumilәşterep birgәn.

Komediya Xәmzә baynıñ kiyave Wәli monoloğı belәn başlana. Bu oçraklı xәl tügel, çөnki Wәli—Xәmzә bay һәm anıñ kebeklәrneñ yaşәü rәveşenә riza bulmauçılarnıñ berse. Әsәrdә Xәmzә bay isә bөten iskelekne üzenә tuplagan kire obraz itep birelә. «Galiәsgar әFәndeneñ bu komediyase,—dip yazdı F. Әmirxan,—nәq şul teatr mәs'әlәseneñ kaynagan wakıtında çıguı belәn bigrәk әһәmiyatle­der. Tatarça teatrlarga karşı keşelәr üz kılanışların şul uk tatar teatrına barıp kürsennәr!»

Әsәr axırında Xәmzә bay kөlkegә kala. ul üze kebek tiskәre keşelәr belәn, spektakl'ne buldırmas өçen, şәһәr buylap çabıp yөri. Ә üz өendә barısı da teatrga kitkәnnәr.

Kızı GaFiFә belәn ulı Xәbibraxman üzlәre genә mondıy kıyu adım yasıy almaslar ide. Alar—әtilәre Xәmzә bay tәrbiyasendә üskәn keşelәr. Lәkin gailәdә kiyaü belәn kilen sıyFatında çittәn kilep kergәn Wәli belәn Fakiһә bar. Wәli çığışı belәn өsten katlaudan tügel. ul: «Bez bit mujik! Bezneñ babay suka sukalap üskәn. Әti, çabata kiep, 12 yaşendә kalaga kitkәn. Bezneñ şikelle kara ikmәk aşap üskәn keşegә kaya inde ul ak sөyakle bulu?!»—di. Şunlıktan tatarça berençe spektakl' kuelgan kөnne anıñ өydә utırıp tormawı bәxәssez. ul xatının da teatrga alıp kitә. Xәmzә baynıñ kilene Fakiһә dә kurkak ire Xәbibraxmannı tөrleçә yumalıy-yumalıy teatrga alıp bara. Baynıñ kibetçese Fatix, mәdrәsә şәkertlәre һәm başkalar—barısı da teatrga kitkәnnәr. Әsәrneñ әһәmiyate aldınğı Fikerle yaş'lәrneñ ciñüendә һәm iskelekne yaklauçılarnıñ kөlkegә kaluında.

G. Kamalnıñ әytüençә, Xәmzә baynıñ prototibı anıñ üzeneñ kaenatası bula Bu rol'ne ul çorda «Sәyyar» teatr truppasınıñ iñ mәşһür artistı Gabdulla Kariew başkara.




[1] Kadimçelәr— iskelek yaklılar, yañalıkka karşı toruçılar.


Artka | Kitapnıñ başına | Alga

KAZAN «MӘGARÍF» NӘŞRÍYaTI, 2002



Главная | Новости | Библиотека | Словари | Учебники | Статьи | Тесты

© 2005-2019 Татарская Виртуальная Гимназия
© 2005-2010 Городской Информационно Диагностический Центр

Рейтинг@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^