()
 
 
  |    |    |    |    |    |  
 
.:: TATAR ӘDӘBÍYaTI (lat_) - 50.html
TATAR ӘDӘBÍYaTI
N. XӘBÍBuLLÍNA, X. G. FӘRDÍEWA, Ә. N. XuCÍӘXMӘTOW
LAT | CYR

Artka | Kitapnıñ başına | Alga


Galiya Kaybiçkaya

(1906-1993)

Galiya TөxFәtullina (Kaybiçkaya)[1]tatar muzıka sәngaten üsterügә, tatar opera sәngatenә nigez saluga küp kөç kuygan kürenekle şәxeslәrneñ berse.

ul 1906 elnıñ 24 maenda Caekta Motıygulla axun gailәsendә tua. Aldınğı Fikerle Motıygulla üz balalarına һәm mәdrәsә şәkertlәrenә biergә, şiğır' sөylәrgә, cırlarga rөxsәt birә. Galiya dә bik yaş'li әtisennәn tatarça һәm rusça ukırga-yazarga өyrәnә.

G. Tukay, G. Kariew eş kına Galiyaneñ abıysı Kamil Motıyğıy yanına kilep yөrilәr. Bulaçak cırçı, şul rәveşle, keçkenәdәn şundıy mәşһür şәxeslәr belәn aralaşıp üsә.

Galiyaneñ әnise Ğıyzzinas apa utız eldan artık ire Motıygulla axun salgan mәdrәsәdә xatın-kızlar ukıta. ul, tatar dөn'yasında berençe bulıp, tatar xatın-kızları xorın oeştıra. Keçkenә Galiya şul xornıñ tanılgan başkaruçısına әverelә. Ә inde 1921 elda unbiş yaş'lek Galiya keçe abıysı Әdһәm һәm Xәmit (Kamil Motıyğıynıñ ulı) oeştırgan tatar teatrı truppası spektakl'lәrendә katnaşa başlıy.

Kazan teatr texnikumında uku çorında Galiya tanılgan dramaturg һәm rejisser Kәrim Tinçurin, kompozitor Salix Sәydәşew, artist Sitdıyk Aydarowlar belәn tanışa. Alar kıznıñ berençe ostazları bulalar.

G. Kaybiçkaya berençe mәrtәbә Tatar dәülәt akademiya teatrında M. Fәyzineñ Galiyabanu dramasınnan Galiyabanu rolen başkara. Soñga taba Zәñgәr şәl, Kazan sөlgese, Naemşik, Kandır bue muzıkal' әsәrlәrendә ostalığın arttıra.

Dramaturg K. Tinçurin, kompozitor Salix Sәydәşew һәm Galiya Kaybiçkaya arasındağı duslık iskitkeç matur obrazlar tudıruga yardәm itә. Sәydәşew belәn Kaybiçkaya mәñgelek icadi duslar bulıp

kitәlәr.

1926 elda F. Burnaşnıñ Taһir-Zөһrә spektaklen karagaç, şağıyr' Һ. Taktaş Galiya Kaybiçkayanıñ uynawı turında: Tatar sәxnәsendә tağın ber yoldız kalıktı,di. M. Cәlil dә, anıñ uenına soklanıp, şiğır' yaza.

Ellar uza. Tatar sәxnәsendә dә opera һәm baletka yul açıla. 1934 elda P. Çaykowskiy isemendәge Mәskәü dәülәt konserwatoriyase karşında tatar opera studiyase oeşa. Şul uk elnı Galiya Kaybiçkaya, Salix Sәydәşew, Sitdıyk Aydarow, Mәr'yam Raxmankulowa, Xalidә Kәbirowa, usman Әlmiew, Mөnirә Bulatowa, Mansur MozaFFarow, Cәudәt Fәyzi һәm başkalar Mәskәügә ukırga kitәlәr. G. Kaybiçkaya anda şağıyr' Musa Cәlil һәm rus operası mәktәbe pedagogları belәn tanışa. 1938 elnıñ 22 dekabrendә, barlık Fәnnәrdәn dә bişle kuelgan tanıklık alıp, zur icat plannarı belәn Kazanga kayta.

G. Kaybiçkaya N. Ciһanownıñ Kaçkın, M. MozaFFarownıñ Galiyabanu, D. Rossininıñ Figaro tue operalarında üzәk partiyalәrne başkara. Opera teatrı açıludan başlap 1958 elga kadәr tuktausız cırlap, Sewil'ya çәç taraşında Rozina, Faustta Margarita, Rigolettoda Djil'da, Trawiatada Wioletta obrazların icat itә.

Mәdәniyat өlkәsendә zur xezmәt kürsәtep, xalık mәxәbbәten kazangan Galiya Kaybiçkayaga xөkümәtebez 1939 elda Tatarstannıñ xalık artistı digәn maktaulı isem birә.

G. Kaybiçkaya 1993 elnıñ maenda Kazan şәһәrendә waFat buldı.

Soraular

1. G. Kaybiçkayanıñ bala çağı kayda һәm nindi şartlarda ütә? ul kemnәr belәn aralaşıp üsә?

2. G. Kaybiçkayanıñ gailәse turında nәrsәlәr beldegez?

3. Cır sәngatenә, muzıkaga mәxәbbәt tәrbiyalәüdә kemnәrneñ tәesire bulgan?

4. Artistnıñ berençe ostazları kemnәr?

5. ul nindi spektakl'lәrdә uynıy?

6. M. Cәlil isemendәge opera һәm balet teatrında üzәk partiyalәrne başkaruçı tağın nindi artistlarnı belәsez?




[1]G. Kaybiçkayanıñ әtise Motıygulla tumışı belәn Tatarstannıñ Keçe Kaybıç awılınnan bula. Şuña kürә Galiya üzenә Kaybiçkaya tәxәllüsen ala.


Artka | Kitapnıñ başına | Alga

KAZAN «MӘGARÍF» NӘŞRÍYaTI, 2002



| | | | | |

2005-2019
2005-2010

@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^