Вы используете гостевой доступ (Вход)
 
 
Главная  |  Новости  |  Библиотека  |  Словари  |  Учебники  |  Статьи  |  Тесты
 
Татарская Виртуальная Гимназия.:: TATAR ӘDӘBÍYaTI (lat_) - 66.html
TATAR ӘDӘBÍYaTI
N. XӘBÍBuLLÍNA, X. G. FӘRDÍEWA, Ә. N. XuCÍӘXMӘTOW
LAT | CYR

Artka | Kitapnıñ başına | Alga

Yulga çıkkaç, min artka әylәnep karadım. Kolonnanıñ oçı da kürenmi ide. Berkem dә sөylәşmi. Başlar tübәn ielgәn. Ayaklar, cirgә ışkılıp, awır atlıylar. Kullarda xәrәkәt kөçsez, irek­sezdәn, açlık һәm tübәnlek keşeneñ ruxın sünderә bara. Bezneñ өstebezgә karap: «Kollar, kollar»,—diyargә genә mөmkin ide.

Lәkin bu tıştan ğına şulay kürenә.

Әgәr kem dә bulsa berәü bezneñ yөrәklәrebezne kürә alsa, anıñ ise kitәr ide. Şul yөrәklәrgә cıelgan nәFrәtne kürsә, bu ke­şelәrneñ kükrәgendә kızgan timer bar ikәn diyar ide. Yuk, bez biredә uzgan ber genә kөnne dә onıtmabız. Biredәge kürgәn gazap­larnı küñellәrebezgә yazıp barabız. Bez әle başlarnı kütә­rerbez...

Bez, taunı uratıp, tübәngә taba tөşep kittek. Berazdan taş çıgarıla torgan cirgә kilep cittek. Bu—tirәse yalangaç taş kıyalar belәn uralgan zur tirәn çokır ide. Yugarıdan karaganda, bez, mөgaen, bөcәklәr kebek kenә kürenәbezder.

Nәq bezneñ baş turıbızda zur-zur taşlar asılınıp tora. Alar biektәn bezneñ өstebezgә sikerergә әzerlәngәn yulbasarlarga ox­şıylar.

Kөz kөnnәre ide. Һawa salkın. Kinәt-kinәt bolıtlar yabırılıp kilә dә, yañğır yawa başlıy. Bezneñ kiemnәrebez yuka, alar da inde tuzıp bara.

Bezneñ belәn bergә polyak әsirlәre dә eşkә kildelәr. Bez alar belәn üzara tatu idek. Kaywakıtlarda bez ber genә minutka bulsa da oçraşabız. Front yañalıkları turında xәbәrlәşep alabız. Tәmәke­bez bulganda, urtaklaşıp tartabız. Lәkin nemeçlar bezneñ duslık­nı yaratmıylar, alar bezne ber-berebezdәn eragrak totarga tırışa­lar.

Bu yulı da bezneñ eş urınnarıbız aerım ide. Polyaklarga tau tөbennәn çıgarılgan taşlarnı tigez kisәklәrgә watıp, kırıyla­rın şomartırga kuştılar. Әsirlәrneñ ber tөrkeme әzer taşlarnı maşinalarga tөyi başladılar.

Bezneñ kulıbızga awır timer kәylәlәr, lomnar birdelәr. Bez taş çıgarırga tieş buldık.

Eş başlandı. Bezne eraktan torıp sakçılar küzәtә. Alar owçarka etlәren iyartep yөrilәr. Bezneñ yanıbızda tağın berniçә soldat bar. Alar һaman bezne aşıktıralar, xәtta kayberlәre, rusça sөylәşergә mataşkan bulıp:.

— Taway, taway,—dip kıçkıralar.

Beraz xәl cıyarga tuktagan keşene şunda uk kürep alalar, atılıp yanına baralar da, kamçıların baş өstendә çıjlatıp, akıra-bakıra başlıylar.

Minem biredә berençe genә kөnem. Şulay da şuşı salkın taşlar arasında bik-bik küptәn yaşim şikelle toela. Tormışımda bulgan şatlıklarım, bәxetle kөnnәrem bu sorı taşlar arasında gomergә onıtıldılar kebek.

Yanımdağı iptәşlәrem biredә inde өç ay buena eşlilәr. Xәtta moña ışanası da kilmi. Niçek alar ülep betmәgәnnәr? Bu gazapka niçek tüzgәnnәr?! Yөrәk, kürәseñ, taştan da nıgraktır! Yөrәktәn kan sığıla, ul küpme xurlık, tübәnleklәrne kiçerә, ә ülmi, һaman kaynar, һaman kükrәktә yarsıp-yarsıp tibә. Dөn'yada katıdan da katı­rak nәrsә katı?—dip sorasalar, min: «Yөrәk!»—dip әyter idem.

Min, kulıma awır lom alıp, cirdәn sırtın kürsәtep yatkan taş katlawı yanına kilep bastım. Taş miña ırjaep torgan şikelle. ul mine, koçağına alıp, kısıp üterergә cıena ide kebek.

Lom belәn taşka kiterep bәrdem. Taş çuen kebek çıñlap kuydı. Lom kullarımnı yañğıratıp cibәrde. Sөyaklәremdә dә nindider ber tawış işetelde kebek. Güya sөyaklәrem dә çıñlıy ide.

Taşka tağın lom oçı belәn bәrdem. Lәkin taş minem kөçemne bөtenlәy sizmi, lom tөşkәn urında barı nokta kadәr genә ez kala. Bu taşnı minem kөç belәn watarga mөmkinme soñ? Taş tügel, bәlki, min üzem şunda wak kisәklәrgә ualıp betәrmen.

Arıdım. Lomnı taşladım da, taş өstenә utırıp, tirә-yağıma karıy başladım. Tau өstendә ozın, kara sınlı naratlar çaykala. Alar üzlәreneñ oçlı başları belәn bolıtlarnı tişep kergәnnәr kebek. Tübәndә meñlәgәn keşelәr kәylәlәr belәn taş çükilәr, çak-çok itkәn tawışlar işetelep tora. Әnә ber tөrkem әsirlәr bik zur taş kisәgen tәgәrәtep baralar. Alar taş yanında keçkenә genә koñğızlarga oxşıylar. Әnә tegendәrәk polyak әsirlәre maşinalar­ga taş tөyilәr. Әnә ber maşina kitep bara, berse inde kilep tora. Әnә ber soldat kemgәder kıçkıra...

Tukta әle, bu küreneş miña, niçekter, tanış kebek toela. Min kayçandır şul taşlı taunı, şul yabık keşelәrne kürgәn idem kebek. Lәkin kayda? Әllә berәr rәsemdәme, kinodamı, әllә teşemdәme? Yuk. Kayda soñ?

Kinәt isemә tөşte: min bala çağımda uk ber kitap ukıgan idem. ul kitapta borınğı Misırda yaşәgәn Firgavennar turında yazılgan ide. Menә şul Firgavennar zamanında küpme xalık kollıkta izelgәn! Kollar Firgavennәrgә saraylar tөzegәnnәr, cir eşkәrt­kәnnәr, cimeşlәr üstergәnnәr.

Misır piramidaların kemnәr belmi? ul tau kadәr kaber һәykәllәren yөz meñlәgәn kollar salgannar. Niçә ellar buena alar üz cilkәlәrendә taş taşıgannar, üzlәre şunda һәlak bulgannar. Әnә şuşı küreneş minem xәteremә kilde.

Әye, ul—Misır tragediyase Ә biredә Misır tügel, Germaniya. Küp meñ ellar elek tügel, bügen—bezneñ zamanda, egermençe gasırda! Aerma tik şunda: Misırda kollarnı Firgavennәr gazaplagannar.

Germaniyadә bezne Faşistlar һәlak itәlәr. Misırda Firgavennәr  kollardan üzlәrenә piramidalar saldırgannar, ә Germaniyadә kapi­talistlar bezneñ kullar belәn suğış utınnan altın eretep


Artka | Kitapnıñ başına | Alga

KAZAN «MӘGARÍF» NӘŞRÍYaTI, 2002



Главная | Новости | Библиотека | Словари | Учебники | Статьи | Тесты

© 2005-2019 Татарская Виртуальная Гимназия
© 2005-2010 Городской Информационно Диагностический Центр

Рейтинг@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^