Вы используете гостевой доступ (Вход)
 
 
Главная  |  Новости  |  Библиотека  |  Словари  |  Учебники  |  Статьи  |  Тесты
 
Татарская Виртуальная Гимназия.:: TATAR ӘDӘBÍYaTI (lat_) - 67.html
TATAR ӘDӘBÍYaTI
N. XӘBÍBuLLÍNA, X. G. FӘRDÍEWA, Ә. N. XuCÍӘXMӘTOW
LAT | CYR

Artka | Kitapnıñ başına | Alga

alalar. Bez çıgargan bu taşlardan alar üzlәrenә matur yortlar salalar.  Tağın da baerak bulırga telilәr. Ya, Firgavennәr belәn Faşistlar arasında nindi aerma bar soñ?

—  Sin nәrsә, eget, pışıldap kına sөylәnep utırasıñ?—dide miña ber әsir.

Min siskәnep kittem. urınımnan torıp, lomnı kulıma aldım.

—  Әnә siña bayadan birle Friç karap tora. Başıñnı sakla,  tugankay, kirәk bulır әle ul,—dip, әsir minem yanga kilep, kәylә

belәn taşka suga-suga sөylәşә başladı.

—  Kemgә kirәksen bezneñ başlar?— didem  min aña.—Kemgә kirәksen bu bәxetsez başlar?..

—  Tugan ileñә!—dide tege әsir.

Min aña kütәrelep karadım. Anıñ bu süzlәre miña bik yağımlı bulıp işetelde. Minem bu keşeneñ küzlәrenә karıysım kilde. Telәgemne sizgәn kebek, ul da yөzen miña taba bordı.

ul şaktıy yaş' keşe ide. Aña, bәlki, egerme biş-utızlardan arı bulmagandır. Anıñ yөzendә berençe karauda uk küzgә bәrelә torgan aerım bilgelәr yuk. Bit sızıkları dөres urnaşkan. Küzlәre başka kayber keşelәrneke şikelle zur yaki bik keçkenә tügel, borını da cәelep yaki ozınaep tormıy. Kıskası, barısı da üz urınında ide. Tormış tәcribәsennәn kürengәnçә, mondıy keşelәr, gadәttә, tıy­nak һәm gadel bulalar.

Min yaña tanışıma beraz karap torgaç, baya өzelep kalgan süz­ne dәwam itәrgә uyladım. Üzem lom belәn taşka  bәrәm—üzem sөylim.

—   Bezneñ başlar tugan ilgә kirәk bulırlarmı soñ?—dim.

—  Ә nigә sin alay uylıysıñ?

—   uylamas idem dә, uylarga turı kilә, parin. Ni әytsәñ dә, bez—әsirlәr. Íldә bezneñ turıda yaxşı xәbәr yөrmәs... Bezneñ monda şulay gazap çigüebezne kem belә?

—  Íl belә, xalık belә. Bez—әsirlәr, lәkin cinayat'çelәr tügel iç...—di tege әsir.

—  Cinayat'çelәr tügel, anısı dөres, lәkin batırlarda tügel,— dip, tağın berәü süzgә kuşıldı.—-Menә uylap kara, sin xәzer nişliseñ? Taş çıgarasıñ. Kemgә? Doşmanga. Ya, şunnan soñ sin kem inde, әyt?

— Sorawıñ turı, lәkin yaña tügel. Sineñ başıña bu uy bik soñ tөşkәn bulsa kirәk. Min üz yazmışımnı barı tugan ilemә genә tapşıra alam. Әgәr mine il cinayat'çe dip sanıy ikәn, atsın, assın. Tik üz kulı belәn.

Әsir yarsıp kitte. Anıñ mañgaena kan tamırı bәrep çıktı Küzlәre açıla tөşte. Tawışı dulkınlandı. ul, şulay sөyli- sөyli, üze dә sizmәstәn, kәylә belәn zur taş kisәgen watıp, tübәngә taba tәgәrәtep cibәrde. Üze:

—  Saklanığız!—dip kıçkırdı. Annarı kәylәgә tayandı da:

—  Telәsә nişlәsennәr, isәn-sau kalsam, ilgә berençe bulıp

kaytam,—dide.

—  Ә Sebergә cibәrsәlәr?—dide bayağı әsir.

—   Yuk, mine Sebergә cibәrmәslәr. Çөnki min—tamgalangan

soldat.

Әsir, çalbar balağın kütәrep, şәrә ayağın kürsәtte.

—  Menә kara,—dide ul,—bu nәrsә?

Min anıñ ayak baltırında zur yara ezen kürep kaldım. Şunda min yaña tanışımnıñ aksak ikәnen beldem.

—  Bu,—dide әsir,—suğış tamgası. Ә menә monısı...—ul, kәylәsen taşlap, pidjağın kütәrep, arkasın kürsәtte,—ә menә monısı Faşistlar tamgası.

Әsirneñ arkası arkılı-torkılı kızıl ceplәr belәn sızgalanıp betkәn ide.

Әsir süzen dәwam itte.

—  Ísәn genә kalıym, ilemә kaytam. Kaytam da Faşistlarnıñ yawızlıkların bөten dөn'yaga sөylәp yөrim. Işanmasalar, menә şul tamgalarnı kürsәtәm. Min Faşistlarnıñ kilәçәgen üterüçe bulıp kaytam... Belәseñme?—Әsir beraz tınıp tordı. Kәylәsen alıp, tağın taşka suktı.—Sebergә cibәrәlәr ikәn,—dide ul,— kurıjmıym. Seber dә bezneñ tugan ilebez iç.

Min bu bәxәsne isem kitep tıñlap tordım. Әle baya ğına kөçsez, ruxsız bulıp kürengәn keşelәr xәzer nindider batırlar kebek kürenә başladılar.

Çınnan da, bez әgәr isәn kalsak, tәnnәrebezdәge kamçı ezlәre belәn, sıngan, birtelgәn kul-ayaklarıbız belәn, üpkәlәrdәge awıru­larıbız belәn һәm yөrәklәrgә yazılgan onıtılmaslık nәFrәtebez belәn Faşizmnı tere gaeplәüçelәr bulıp cirdә yөrerbez. Monıñ өçen yaşәüneñ kızığı bar әle!

Tege Seber turında kurkıp sөylәgәn әsirne añlıym min. ul, әlbәttә, üzeneñ bu yazmışı өçen xurlanu gazabın kiçerә. ul üzeneñ Faşistlarga eşlәp yөrüen cinayat' itep sanıy. Küñelenә tulgan şul awır xislәren buşatırga teli ide.

Bu sөylәşülәr miña dәrt өstәp cibәrde.

Bezneñ yanga ber soldat kilep, eşebezne karap tordı. Bez bik tırışıp eşlәgәn kebek kürenergә mataştık. Soldat ber süz dә әytmәde. ul nindider kөy sızğıra-sızğıra kitep bardı.

—  Әydә, yulıñda bul,—dide minem yandağı aksak әsir,—xәzer sızğırsañ, biise kөnnәreñ dә bulır әle.


Artka | Kitapnıñ başına | Alga

KAZAN «MӘGARÍF» NӘŞRÍYaTI, 2002



Главная | Новости | Библиотека | Словари | Учебники | Статьи | Тесты

© 2005-2019 Татарская Виртуальная Гимназия
© 2005-2010 Городской Информационно Диагностический Центр

Рейтинг@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^