Вы используете гостевой доступ (Вход)
 
 
Главная  |  Новости  |  Библиотека  |  Словари  |  Учебники  |  Статьи  |  Тесты
 
Татарская Виртуальная Гимназия.:: TATAR ӘDӘBÍYaTI (lat_) - 94.html
TATAR ӘDӘBÍYaTI
N. XӘBÍBuLLÍNA, X. G. FӘRDÍEWA, Ә. N. XuCÍӘXMӘTOW
LAT | CYR

Artka | Kitapnıñ başına | Alga

ÍDEL KIZI

(өzeklәr)

Berençe başlam

VI

Kөn artınnan kөn ütә, el artınnan el.

Nuriya әtisennәn ukırga-yazarga өyrәnde.

Zuraep, buyçanlanıp kitte. Çәçen ike tolım itep ürep yөrtә başladı.

Әtise belәn alar bik dus. Kөn saen ber mәrtәbә sabak tıñlatıp, matur yazu dәrese ütkәrgәnnәn soñ, әtise añar Tukaynıñ berәr şiğıren yatlarga kuşa.

Nuriya kitapnı şap itterep yaba da ayaklı zur kөzge artına kerep kaça. Әtise bülmә beterep, tawışlanıp, anı ezli, ezlәp tapkaç, şaulap sөenә, kөrәktәy zur kulları belәn kızın totıp ala. Başınnan sıypagan çakta Nuriya әtiseneñ barmakları kәkre-bөkre buluın kürde.

—  Әtiem, ә nigә sineñ barmaklarıñ kәkre?—dide Nuriya.

—   Min bik ozak urman kistem, kızım,  agaç tөplәdem,—di әtise.

—  Ә nigә agaç tөplәdeñ?

—  Yagarga utın kirәk buldı.

—   Ә nigә menә bu barmağıñ kıska?

—   Bez, kızım, babañ belәn kışkı suıkta utın kisә idek, min tuñdım da өygә kerik dip şıñşıy başladım. Babañ kermi dә kermi. Min, balta belәn yarırga dip әzerlәgәn utın pülәnenә kulımnı kuydım da: «Kismik inde bütәn»,—didem.

Babañ baltasın seltәp өlgergәn ikәn, totıp kala almadı, minem menә şul barmağımnı өzep çıgardı.

Nuriya әtisen kızganudan nişlәrgә dә belmi.

—  Әti, min siña şiğır' sөylәp kürsәtәm, yame?—di.

—  Kürsәt, balam,—di әtise.

Nuriya küzen yoma, başın artka kayşaldıra, irken zur bülmәdә

anıñ tawışı yañğırap işetelә:

Kış. Buran. Salkın һawa. YaFrak kadәrle kar tөşә.

Cil kua karnı, һaman da kar tөşәm dip tartışa.

Kar burannarı eçennәn biek manaralı mәçet kilep çıga, kızıy­nıñ yañğırawıklı neçkә tawışı mәçet yanına dөm-sukır ber kartnı kiterep kuya; kartnı kızganudan anıñ tawışı өzelep-kaltıranıp kitә, küz tөplәrenә әçetterep yaş' bөyalә.

ul, tawışı kısılıp, tuktıy.

Әtise anı, kükrәgenә kısıp, arkasınnan sıypıy, Nuriya inde zur—un yaşendә, arkasınnan sıypaganga oyala, tartıla, urındık alıp, әtise yanına utıra.

Әtise aña әkiyat sөyli. Әkiyatkә üz tormışın, başınnan kiçkәnnәren kuşıp cibәrә.

Yomşak, kue tawış Nuriyane, tirbәtep, әllә kaylarga, erak dөn'yalarga alıp kitә. Íksez-çiksez kazaq dalası ak bolıtlar tөsle ak tirmәlәr belәn çuarlangan. Yalannarnı tutırıp sarık kөtülәre yөri, kөtüçeneñ çıbırkı şartlatkanı işetelә, ala müklәk muenındağı kıñğıraular çıñlıy. Kazaq dalasın, sarık kөtülәren Nuriya üzlәreneñ Zartugay bolınına, Boyar urmanı buylarına kaytarıp kuya. Soltan—kürşe Sadıyk abzıy malae— ucımga çığıp bargan sarıklarnı kuıp alıp kilә.

Boyar urmanı yanına kөtü yөrgәn urınnarnı kararga barganda i rәxәt tә soñ Nuriyagә. Soltan cirne kazıp uçak yaga, kөlgә kümep bәrәñge peşerә.

—  Mulla kızı, bәrәñge aşıysıñmı?—di.

Soltan—takır başlı, katı kullı malay. Nuriya, kayber kөnnәrne aña iyarep, tegermәn buası yanına tөşә.

Tegermәn buası yanında wak baka küp. Nuriya alarnı, i biçaralar, tuñgansız bit! dip, uçına tutırıp, tını belәn cılıta-cılıta, өygә alıp kayta. Camayakka su salıp, baka balaların şunda cibәrә. Írtәn inde baka balaları korsakları belәn өskә әylәnep agarıp yatalar.

Nuriya alarnı yugarığı bakçaga alıp menә, kuyan balasın kümgәn tөsle, kaber kazıp, Kөmeş tütәy өyrәtkәn dogalarnı ukıp kümә.

Әnise anıñ bu eşen ber dә yaratmıy.

—  Í gөlkәem, nik bulışasıñ baka belәn? Ír malay tügel bit sin. Íçmasam, çigü çigәrieñ. Kulıñ ünәrgә өyrәnә torırıe...

Әtise Nuriyane yaklap çıga:

—  Timә. Balanı balalıktan mәxrüm itmә. Can iyasen yarata belgәn bala cünsez bala bulmas ul. Әtise belәn  әnise, nәrsәder  büleşә almıyça, dәg'walaşıp

kitәlәr. Bu ellarda alar gel tawışlanışıp toralar. Tatu çağında da әtise gel boek yөri, ul nәrsәdәnder, kemnәnder riza tügel.


Artka | Kitapnıñ başına | Alga

KAZAN «MӘGARÍF» NӘŞRÍYaTI, 2002



Главная | Новости | Библиотека | Словари | Учебники | Статьи | Тесты

© 2005-2019 Татарская Виртуальная Гимназия
© 2005-2010 Городской Информационно Диагностический Центр

Рейтинг@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^