Вы используете гостевой доступ (Вход)
 
 
Главная  |  Новости  |  Библиотека  |  Словари  |  Учебники  |  Статьи  |  Тесты
 
Татарская Виртуальная Гимназия.:: TATAR ӘDӘBÍYaTI (lat_) - 95.html
TATAR ӘDӘBÍYaTI
N. XӘBÍBuLLÍNA, X. G. FӘRDÍEWA, Ә. N. XuCÍӘXMӘTOW
LAT | CYR

Artka | Kitapnıñ başına | Alga

Nuriya küñele belәn әtise yaklı, ul anı üpkәlәtmәskә tırışa, anıñ boek yөrgәnen kürәse kilmi. Şuña kürә ul xәzer kübrәk wakıtın uramda, su buenda, ir malaylar balık totkan urınnarda ütkәrә.

Nuriyagә nindi sabak ukıtu turısında da әtise belәn әnise urtak tel taba almadılar. Әtise kızın, Salağışka yөrtep, cәdit mәktәbendә ukıtırga teli. Әnise moña teşe-tırnağı belәn karşı:

—   Yuk-bar belәn balanıñ başın katırmasana, xәzrәt! Sin anı ukıy-yaza belergә, un eçendә isәp-xisap yөrtergә өyrәtteñ bit inde. Şul citmәgәnmeni? Bolay da bit ul saulıkka tuymıy. Tөnnәr bue kitap өstendә küz betәşterep, yөz sargaytıp utırgançı, min anı üzem yort alıp baru ünәrenә өyrәtermen.

Tıştan karaganda yuaş kına kürensә dә, әtise tayaknı totkan cirennәn sındırırga yarata. Әnise belәn ul ozak bәxәslәşmi, üz digәnçә eşli dә kuya.

Meñ tuğız yөz unınçı elnıñ dekabr' urtaları. Cir-su tuñgan. Mul bulıp kar yaugan. Zartugaynıñ 362 yortınnan sıkılı kügel­cem һawaga, tup-turı bulıp, tөten baganaları kütәrelә, yangan salam ise, yaña peşkәn ikmәk ise taralgan ide.

Gabbas mulla yortınnan kara turı ayğır cigelgәn artlı çana Salağışka taba ciñel genә elderep kitte.

Çanaga arkasın terәp, tөlke tolıplı Gabbas mulla utıra; aña karşı kөpәş kebek itep tөrgәn, mamık yurgan eçennәn alsu bite genә kürenep kalgan Nuriya bara.

Sarı kaeş kebek suzılgan sarğıltım yuldan, çana tabannarın çıjıldatıp, awılnı eldertep kenә çıktılar da atnı sul taraF­ka—Salağışka taba bordılar.

Yulda Saklau urmanı aşa uzdılar. Әtise atnı kualamadı, dilbegәne kulına nık totıp, cay ğına alıp bardı. Totaş aktan kiengәn imәnnәr, yul çatlarına basıp, ozatıp kala, urman yulı baş әylәndergeç dәrәcәdә aulak ide. Şıkırdap oçıp kitkәn ozın koyrıklı saeskan, yul buena ak şәllәren bөrkәnep tezelgәn çırşı­lar, tel belәn әytep birә almastay tınlık Nuriyaneñ küñelen bilәp aldı.

ul әtisenә karap tügel, kışkı urmanga karap bardı.

Kara turı ayğır urman yulınnan xuca bulıp bara, anıñ gөrseldәtep yөrәk kakkanı işetelә, baş oçındağı alma bizәkle kalın duga baru uñaena selkenep-selkenep kuya ide.

—  Kızım, tuñmıysıñmı?—dide әtise.

—      Yu-u-uk,—dip, irkәlәnep cawap kaytardı Nuriya.

Әtise dilbegә kağıp çөñgerep kuydı.

At ayağı astınnan katı kar kisәklәre oçıp, tirә-yakka çәçrәde, kuәtle tığız cil, bitkә bәrelep, küzdәn yaş' çıgardı.

Şulay da Nuriya artına borılmadı.

Katı şaulap sızğırıp bargan çana, atnıñ baş oçında inde tizrәk atına başlagan alma bizәkle duga, karşı cildәn tuzgan at yalı—bolar barısı yaña, küñel kuzgatkıç yaña ide.

At, cildәy oçıp, urmannan kar dalasına kilep çıktı.

Çurtankül bolınnarı başlandı.

Índe xәzer Nuriyaneñ küñelen çana yulı oFıkka barıp totaşkan urın bilәp aldı. Anda kük yөze alsu-kügelcem, kaydadır bolıtlar artında koyaş nurlı yөzen kürsәtә almıy integә, şul urında alkalanıp kilgәn sarğılt ber balkış xasil bulgan ide.

_____________________________________________________________________________

tolım—ürelgәn çәç

şıñşu—kәeFsezlәnü, zarlanu, elau

yaş' bәyalә—yaş' tığıla

ünәr—һөnәr

dәg'walaşu—berәr nәrsәne talәp itü, bәxәslәşü

cәdit—yaña, yañaça

_____________________________________________________________________________

Soraular

1.  Nuriyane uk'grga-yazarga kem өyrәtә?

2.  Nuriya әtisen ni өçen yarata?

3.  Anın әtise kem bula?

4.  Әtise kızın nindi mәktәptә ukıtırga teli? ul bu telәgen tormışka aşıramı?

5.  «Tayaknı totkan cirennәn sındıra» digәn Frazeologik әytelmәne sez niçek añlıysız?


Artka | Kitapnıñ başına | Alga

KAZAN «MӘGARÍF» NӘŞRÍYaTI, 2002



Главная | Новости | Библиотека | Словари | Учебники | Статьи | Тесты

© 2005-2019 Татарская Виртуальная Гимназия
© 2005-2010 Городской Информационно Диагностический Центр

Рейтинг@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^