()
 
 
  |    |    |    |    |    |  
 
.:: Algebra 8 (lat_) - 129.html
Algebra 8
Makarıçew Yu.N.
LAT | CYR

Artka | Eçtәlek | Alga

10. Waklanmalı raçional' tigezlәmәlәr

24. Waklanmalı raçional' tigezlәmәlәrne çişü

tigezlәmәlәreneñ sul һәm uñ kisәklәre raçional' añlatmalar. Andıy tigezlәmәlәrne raçional' tigezlәmәlәr dip atıylar. Sul һәm uñ kisәklәre bөten añlatmalar bulgan raçional' tigezlәmәne bөten tigezlәmә dip atıylar. Sul һәm uñ kisәklәre waklanmalı añlatmalar bulgan raçional' tigezlәmәne

waklanmalı tigezlәmә dip atıylar. 2x + 5 = 3(8 - x) tigezlәmәse bөten, ә

tigezlәdemәl әre waklanmalı raçional' tigezlәmәlәr.

1 nçe misal. bөten tigezlәmәsen çişik.

► Tigezlәmәneñ ike kisәgen dә anıñ waklanmalarına kergәn iñ keçkenә urtak waklauçıga, yag'ni 6 sanına tapkırlıybız. Waklanmalarnı eçenә almagan һәm birelgәngә tamırdaş bulgan tigezlәmә tababız:

3(x - 1) + 4x = 5x.

Anı çişep, x = 1,5 ikәnen tababız. ◄

2 nçe misal

(1)

waklanmalı raçional' tigezlәmәsen çişik.

►Aldağı misalnı çişkәndәge kebek tigezlәmәneñ ike kisәgen dә waklanmalarnıñ urtak waklauçısına, yag'ni x(x - 5) añlatmasına tapkırlıybız.

x(x-3) +x-5=x+5 (2)

bөten tigezlәmәsen tababız.

(1) tigezlәmәseneñ һәrber tamırı (2) tigezlәmәseneñ dә tamırı ikәne üzennәn-üze añlaşıla. Lәkin (2) tigezlәmәse baştağı tigezlәmәgә tamırdaş bulmaska da mөmkin, çөnki bez anıñ ike kisәgen dә nul'dәn üzgә bulgan sanga tügel, ә nul'gә әylәnergә mөmkin bulgan üzgәreşlene eçenә algan añlatmaga tapkırladık. Şuña kürә (2) tigezlәmәseneñ һәr tamırı da (1) tigezlәmәseneñ tamırı bulmaska da mөmkin.

(2) tigezlәmәsen gadilәşterep,

x2 - 3x - 10 = 0

kwadrat tigezlәmәsen tababız.

Anıñ tamırları -2 һәm 5 sannarı.

-2 һәm 5 sannarı (1) tigezlәmәseneñ tamırları bulamı ikәnen tikşerәbez.

x = -2 bulganda, x(x - 5) urtak waklauçısı nul'gә әylәnmi. Dimәk, -2 sanı (1) tigezlәmәseneñ tamırı.

x = 5 bulganda, urtak waklauçı nul'gә әylәnә һem

añlatmalarınıñ mәg'nәse bulmıy. Şuña kürә 5 sanı (1) tigezlәmәseneñ tamırı tügel.

Şulay itep, -2 sanı ğına (1) tigezlәmәseneñ tamırı bulıp xezmәt itә. ◄

█ Gomumәn, waklanmalı tigezlәmәlәrne tübәndәge tәrtiptә çişü yaxşırak:

1) tigezlәmәgә kergәn waklanmalarnıñ urtak waklauçısın tabarga;

2) tigezlәmәneñ ike kisәgen dә urtak waklauçıga tapkırlarga;

3) kilep çıkkan bөten tigezlәmәne çişәrgә;


Artka | Eçtәlek | Alga

KAZAN «MӘGARÍF» NӘŞRÍYaTI, 2004



| | | | | |

2005-2019
2005-2010

@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^