Вы используете гостевой доступ (Вход)
 
 
Главная  |  Новости  |  Библиотека  |  Словари  |  Учебники  |  Статьи  |  Тесты
 
Татарская Виртуальная Гимназия.:: Algebra 8 (lat_) - 147.html
Algebra 8
Makarıçew Yu.N.
LAT | CYR

Artka | Eçtәlek | Alga

28. Sanlı tigezleklәrneñ üzleklәre.

Sanlı tigezsezleklәrneñ üzleklәren añlatuçı teoremalarnı tikşerik:

1 nçe teorema

▀ Әgәr a > b bulsa, b < a bula; әgәr a < b bulsa, b > a bula.

●   Dөrestәn dә, әgәr a-b aerması uñay san bulsa, b - a aerması tiskәre san bula һәm kiresençә. O

2 nçe teorema

▀Әgәr a < b һәm b < s bulsa, a<s bula.

                a- s aermasınıñ tiskәre san ikәnen isbatlıyk. Bu aermaga b һәm -b nı kuşıp tababız:

a- s = a- s + bb = (a-b) + (b- s).

Şart buença a < b һәm b < s. Şuña kürә a-b һәm b - s kuşıluçıları — tiskәre sannar. ul

wakıtta alarnıñ summası da tiskәre san bula. Dimәk, a< s.

Şuña oxşaş rәveştә, әgәr a >b һәm b > s bulsa, a> s bula. O

                       Bu üzleklәrneñ geometrik illyustraçiyase 22 nçe rәsemdә birelgәn.

Rәs. 22

3 nçe teorema

▀ Әgәr a < b һәm s telәsә nindi san bulsa, a + s <b + s bula.

●   (a + s) - (b + s) aermasınıñ rәveşen üzgәrtik:

(a + s)-(b + s) = a-b.

Şart buença a < b bulganda, a - b — tiskәre san. Şuña kürә (a + s) - (b + s) aerması tiskәre bula. Dimәk, a + s < b + s. O

Şulay itep,

▀ dөres tigezsezlekneñ ike kisәgenә dә ber ük sannı kuş­sañ, dөres tigezsezlek kilep çıga.

4 nçe teorema

▀ Әgәr a < b һәm s uñay san bulsa, as < bs bula. Әgәr a < b һәm s tiskәre san bulsa, as > bs bula.

as - bs aermasın tapkırçığış rәveşendә kürsә­tәbez:

as -bs = s(a - b).

a < b, şuña kürә a b tiskәre san bula. Әgәr s >0 ikәn, s(a - b) tapkırçığışı tiskәre bula һәm, dimәk, as < bs. Әgәr s < 0 bulsa, s(a - b) tapkırçığışı uñay san һәm, şulay bulgaç, as > bs bula.

Bülü gamәlen bülüçegә kire sanga tapkırlau belәn alıştırırga mөmkin bulganlıktan, moña

oxşaş üzlek bülü өçen dә dөres bula. Şulay itep,

█әgәr, dөres tigezsezlekneñ ike kisәgen da ber ük uñay

sanga tapkırlasañ yaki bülsәñ, dөres tigezsezlek kilep

çıga;

әgәr, dөres tigezsezlekneñ ike kisәgen dә ber ük tiskәre sanga tapkırlap yaki bülep, tigezsezlek tamgasın kapma-karşıga üzgәrtsәñ, dөres tigezsezlek kilep çıga.

________________________________________________________________________________________________

ARXÍMED (287—212 6. e. kadәr)

— borınğı grek matematiğı һәm mexaniğı. Yaña matematik metodlarnı eşkәrtkәn, aerım alganda, telәsә nindi telәgәn kadәr zur sannı añlatırga mөmkinlek birgәn ısulnı kürsәt­kәn. Tabigat' Һәm texnika mәs'әlәlәrenә karata matematikanı kullanu ürnәklәren birgәn.


Artka | Eçtәlek | Alga

KAZAN «MӘGARÍF» NӘŞRÍYaTI, 2004



Главная | Новости | Библиотека | Словари | Учебники | Статьи | Тесты

© 2005-2019 Татарская Виртуальная Гимназия
© 2005-2010 Городской Информационно Диагностический Центр

Рейтинг@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^