()
 
 
  |    |    |    |    |    |  
 
.:: Algebra 8 (lat_) - 177.html
Algebra 8
Makarıçew Yu.N.
LAT | CYR

Artka | Eçtәlek | Alga

34. Bөten kürsәtkeçle dәrәcәneñ üzleklәre

Sezgә bilgele bulgan natural' kürsәtkeçle dәrәcә üzleklәre telәsә nindi bөten kürsәtkeçle dәrәcәlәr өçen dә dөres (barı tik dәrәcәneñ nigeze nul'gә tigez bulmagan san dip uylarga kirәk).

█ Telәsә nindi a≠ 0 һәm telәsә nindi bөten t һәm p өçen

am-an=am+n, (1)

am:an am-n, (2)

(am) n= amn; (3)

telәsә nindi a ≠0, b0 һәm telәsә nindi bөten p өçen

(ab) n = a n b n, (4)

(5)

Bu üzleklәrne tiskәre bөten kürsәtkeçle dәrәcә bilgelәmәsenә һәm natural' kürsәtkeçle dәrәcә üzleklәrenә tayanıp isbat itәrgә mөmkin.

Mәsәlәn, (1) üzlegeneñ (dәrәcәneñ tөp üzlege) dөreslegen dәrәcә kürsәtkeçlәre tiskәre bөten sannar bulgan oçrak өçen isbatlıyk. Íkençe tөrle әytkәndә,

aikәnen isbatlıyk (biredә a 0, k һәm r natural' sannar).

Tababız:

a-k һәm a-p dәrәcәlәren һәm waklanmaları belәn һәm waklanmasın dәrәcәse belәn almaştırganda, bez tiskәre bөten kürsәtkeçle dәrәcәneñ bilgelәmәsennәn Faydalandık. Ә akar tapkırçığışın ak+r dәrәcәse belәn almaştırganda, natural' kürsәtkeçle dәrәcәneñ tөp üzlegennәn Faydalandık.

Dәrәcәlәrneñ üzleklәrennәn bөten kürsәtkeçle dәrәcәlәr belәn gamәllәrneñ natural' kürsәtkeçle dәrәcәlәr belәn gamәllәr kağıydәlәre buença başkarıluı kilep çıga.

1 nçe misal tapkırçığışınıñ rәveşen üzgәrtik.

►Nigezlәre bertөrle bulgan dәrәcәlәrne tapkırlaganda, şul uk nigezne kaldırıp, dәrәcә kürsәtkeçlәren kuşalar. Şulay bulgaç,

a-17∙a21 = a-17 + 21 = a4. ◄

2 nçe misal b2 : b5 өleşeneñ rәveşen üzgәrtik.

►Nigezlәre bertөrle bulgan dәrәcәlәrne bülgәndә, nigezneñ üzen kaldırıp, bülenüçeneñ dәrәcә kürsәtkeçennәn bülüçeneñ dәrәcә kürsәtkeçen alalar.

Tababız:

Natural' kürsәtkeçle dәrәcәlәr өçen nigezlәre bertөrle bulgan dәrәcәlәrne bülü kağıydәsen bez bülenüçeneñ dәrәcә kürsәtkeçe bülüçeneñ dәrәcә kürsәtkeçennәn keçkenә bulmagan oçrak өçen kullana aldık. Xәzer, bөten kürsәtkeçle dәrәcәlәrne өyrәngәnnәn soñ, bu çiklәü betә: bülenüçeneñ һәm bülüçeneñ dәrәcә kürsәtkeçlәre telәsә nindi bөten san bulırga mөmkin.

3 nçe misal (2a3 b-5)-2 añlatmasın gadilәşterik.

► Tapkırçığışnı dәrәcәgә kütәrgәndә, һәr tapkırlauçını әlege dәrәcәgә kütәrep, nәticәlәren tapkırlıylar. Dәrәcәne dәrәcәgә kütәrgәn wakıtta, nigezneñ üzen kaldırıp, kürsәtkeçlәren tapkırlıylar. Yazabız:


Artka | Eçtәlek | Alga

KAZAN «MӘGARÍF» NӘŞRÍYaTI, 2004



| | | | | |

2005-2019
2005-2010

@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^