()
 
 
  |    |    |    |    |    |  
 
.:: Algebra 8 (lat_) - 181.html
Algebra 8
Makarıçew Yu.N.
LAT | CYR

Artka | Eçtәlek | Alga

Fәn һәm texnikada bik zur uñay sannar oçragan kebek, bik keçkenә uñay sannar da oçrıy. Mәsәlәn, Cirneñ külәme şaktıy zur san 1 083 000 000 000 km3 belәn, ә su molekulasınıñ diametrı şaktıy keçkenә san 0,0000000003 m belәn añlatıla.

Gadәttәge unarlı rәveşlәrendә zur һәm keçkenә sannarnı ukuı һәm yazuı caysız, alar belәn nindi dә bulsa gamәl başkaru da kıen. Mondıy oçrakta sannı a 10n rәveşendә kürsәtü caylı. Mәsәlәn,

125 000 = 0,125 106; 0,0031 = 3,1 10-3;

0,237 = 23,7-10-2.

1 083 000 000 000 һәm 0,0000000003 sannarın berәmlek һәm un arasında torgan san belәn 10 sanınıñ dәrәcәse tapkırçığışı rәveşendә kürsәtәbez:

1 083 000 000 000 = 1,083 1012;

0,0000000003 = 3 10-10.

Bolarnı 1 083 000 000 000 һәm 0,0000000003 sannarınıñ standart rәveştә yazılışı, dilәr. Telәsә nindi uñay sannı mondıy rәveştә yazarga mөmkin.

█ a sanınıñ a 10n rәveşendәge yazılışın a sanınıñ standart rәveşe dip atıylar, biredә 1 ≤a < 10 һәm p bөten san. p sanı a sanınıñ tәrtibe dip atala.

Mәsәlәn, Cirneñ külәmen kub kilometrlarda añlata torgan sannıñ tәrtibe 12 gә, ә su molekulası diametrın metrlar belәn añlata torgan sannıñ tәrtibe -10 ga tigez.

Sannıñ tәrtibe bu sannı küzallarga mөmkinlek birә. Mәsәlәn, әgәr dә a sanınıñ tәrtibe 3 kә tigez bulsa, bu 1000 < a < 10 000 ikәnen añlata. Әgәr a sanınıñ tәrtibe -2 gә tigez bulsa, 0,01 ≤a< 0,1 digәn süz. Sannıñ tәrtibe uñay zur san bulsa, bu anıñ bik zur ikәnen kürsәtә. Module buença zur bulgan tiskәre tәrtip sanı sannıñ bik keçkenә ikәnen kürsәtә.

1 nçe misal a = 4 350 000 sanın standart rәveştә kürsәtik.

a sanında өterne bөten өleşendә kıymmәtle ber çiFr bulırlık itep kuyabız. Nәticәdә 4,35 sanı tabılır. uñnan 6 çiFrnı өter belәn aerıp, bez x sanın 106 tapkır keçerәyttek. Şuña kürә a sanı 4,35 sanınnan 106 tapkır zurrak. Monnan

a = 4,35∙106. ◄

2 nçe misal a = 0,000508 sanın standart rәveştә yazıyk.

a sanında өterne bөten өleştә kıymmәtle ber çiFr bulırlık itep küçerәbez. Nәticәdә 5,08 sanı tabılır. Өterne 4 tamgaga uñga küçerep, bez a sanın 104 tapkır zurayttık. Şuña kürә a sanı 5,08 sanınnan 104 tapkır kimrәk. Monnan

3 nçe misal 1,701 1033 sen 3,78 10-2 senә bülәbez:

► Tababız:

Waklanmanıñ sanauçısın һәm waklauçısın 102 senә tapkırlap һәm 1,701 ne 3,78 gә bülep tababız:

Künegülәr

954. Standart rәveştә birelgәn sannıñ tәrtiben әytegez:

955. Sannı standart rәveştә yazığız:

956. Standart rәveştә yazığız:


Artka | Eçtәlek | Alga

KAZAN «MӘGARÍF» NӘŞRÍYaTI, 2004



| | | | | |

2005-2019
2005-2010

@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^