Вы используете гостевой доступ (Вход)
 
 
Главная  |  Новости  |  Библиотека  |  Словари  |  Учебники  |  Статьи  |  Тесты
 
Татарская Виртуальная Гимназия.:: Algebra 8 (lat_) - 66.html
Algebra 8
Makarıçew Yu.N.
LAT | CYR

Artka | Eçtәlek | Alga

10. Írraçional' sannar

O noktası — koordinatalar turısınıñ başlan­ğıç noktası һәm OE berәmlek kisemtә bulsın. OE kisemtәse yardәmendә telәsә nindi kisemtә­neñ ozınlığın ülçәrgә mөmkin.

Mәsәlәn, OW kisemtәseneñ ozınlığın ülçik (rәs.6). OE kisemtәse OW kisemtәsendә ike tap­kır sıya, һәm monnan soñ әle SW kaldığı kala,

Rәs. 6

ul berәmlek kisemtәdәn keçerәk. Dimәk, 2 sanı OW kisemtәse ozınlığınıñ 1 gә kadәrge tөgәl­lek belәn alıngan yakınça kıymmәte (kime be­lәn) bula:

OW ≈ 2.

Tağın da tөgәlrәk nәticә tabu өçen, berәmlek kisemtә OE nı 10 tigez өleşkә bülәbez (rәs.7). OE kisemtәseneñ unınçı өleşe SW kaldığında өç tapkır urnaşa. Bu wakıtta OE kisemtәseneñ

                                       

unınçı өleşennәn keçerәk bulgan yaña 'W kal­dığı kala. 2,3 sanı OW kisemtәse ozınlığı­nıñ 0,1 gә kadәr tөgәllek belәn alıngan yakınça kıymmәte (kime belәn) bula:

OW ≈ 2,3.

Ülçәü proçessın dәwam itep, bez berәmlek kisemtәneñ yөzençe, meñençe һ. b. өleşlәren Faydalanırbız һәm OW kisemtәse ozınlığı­nıñ (kime belәn) 0,01 gә, 0,001 gә һ. b. kadәr tө­gәllek belәn yakınça kıymmәtlәren tabarbız.

unarlı isәplәü sistemasında ülçәgәndә ike oçrak bulırga mөmkin: yaki kaysı da bulsa adımda kaldık kalmıy, yaki kaldıklar һәr adımda tabılır.

                Berençe oçrakta ülçәü nәticәse — natural' san yaki unarlı waklanma, ikençe oçrakta çiksez unarlı waklanma bulır. Telәsә kaysı natural' sannı һәm telәsә kaysı unarlı waklanmanı çiksez unarlı waklanma rәveşendә yazarga mөm­kin bulganlıktan, çiksez unarlı waklanmanı һәrwakıt kisemtә ozınlığınıñ unarlı ülçәü nәticәse dip sanarga bula.

1 nçe misal.

 OS kisemtәse berәmlek kisemtәneñ  senә tigez bulsın. Anıñ ozınlığın unarlı isәplәü

sis­temasında ülçәgәndә, 1,75 sanın, yag'ni 7 ne 4 kә bülgәndәge unarlı waklanmanı tabarbız. Ülçәü nәticәsen 1,75000... periodik çiksez unarlı waklanması rәveşendә yazarga mөmkin.

2 nçe misal.

OK kisemtәse berәmlek kisemtәneñ senә tigez bulsın. Anıñ ozınlığın unarlı sistemada

ül­çәgәndә, 8 ne 3 kә bülgәndәge kebek ük 2,666... periodik çiksez unarlı waklanması çıgar.

3 nçe misal.

OK kisemtәse yağı berәmlek kisemtә bulgan kwad­ratnıñ diagonalenә tigez (rәs. 8). Berәmlek kwadratnıñ diagonale belәn yaña kwadrat tөzibez (rәs. 9). 9 nçı rәsemnәn kürengәnçә, bu kwadrat­nıñ mәydanı berәmlek kwadrat mәydanınnan ike tapkır zurrak. Dimәk, ul 2 gә tigez. OK ki­semtәse yaña kwadratnıñ yağına tigez bulganlık­tan, OK kisemtәseneñ ozınlığı kwadratı 2 gә tigez bulgan sanga tigez.

OK kisemtәsen unarlı sistemada ülçәgәndә periodik bulmagan çiksez unarlı waklanma kilep çıgar. Bu şunıñ belәn añlatıla:

█ raçional' sannar arasında kwadratı 2 gә tigez bulgan san yuk.

● Kwadratı 2 gә tigez bulgan san raçional' san bula dip uylıyk. ul wakıtta anı kıskartılmas

waklanması rәveşendә kürsәtergә mөmkin,


Artka | Eçtәlek | Alga

KAZAN «MӘGARÍF» NӘŞRÍYaTI, 2004



Главная | Новости | Библиотека | Словари | Учебники | Статьи | Тесты

© 2005-2019 Татарская Виртуальная Гимназия
© 2005-2010 Городской Информационно Диагностический Центр

Рейтинг@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^