Вы используете гостевой доступ (Вход)
 
 
Главная  |  Новости  |  Библиотека  |  Словари  |  Учебники  |  Статьи  |  Тесты
 
Татарская Виртуальная Гимназия.:: Algebra 8 (lat_) - 67.html
Algebra 8
Makarıçew Yu.N.
LAT | CYR

Artka | Eçtәlek | Alga

biredә t bөten san, ә n — natural' san.

şuña kürә       һәm m2= 2n2 bula. 2n2 sanı — cөp san, dimәk, aña tigez bulgan t2 sanı da cөp san. ul wakıtta t sanı üze dә cөp san bula (әgәr t sanı tak san bulsa, t2 sanı da tak san bulır ide). Şuña kürә t sanın t = 2k rәveşendә kür­sәtergә mөmkin, biredә k — bөten san. t2 = 2p2 tigezlegenә t urınına 2k nı kuyabız: (2k)2 = 2p2, 4k2 = 2p2, 2k2 = p2 kilep çıga.

2k2 sanı — cөp san, dimәk, aña tigez bulgan p2 sanı şulay uk cөp san. ul wakıtta inde p

sanı da cөp san bula. Bez    waklanmasınıñ sanauçısı da, waklauçısı da cөp san bula digәn

nәticәgә kildek. Lәkin bu  kıskartılmas waklanma buluına karşı kilә. Dimәk, kwadratı 2 gә tigez

bulgan raçional' san bar digәn Faraz dөres tügel. O

Şulay itep, kisemtәlәr ozınlığın unarlı sistemada ülçәü koordinatalar turısındağı başlanğıç O noktasınnan uñ yakta yatuçı һәr noktaga uñay çiksez unarlı waklanmanı tiñdәş itep kuya. Kiresençә, irekle bulgan uñay çiksez unarlı waklanma alıp, bez koordinatalar turı­sında O noktasınıñ uñ yağında OA kisemtәse­neñ ozınlığı әlege waklanma belәn belderelә torgan berdәnber A noktasın taba alabız.

█ Әgәr uñay çiksez unarlı waklanmalarga alarga kapma-karşı sannarnı һәm nul' sanın kuşsak, real' sannar dip atalgan sannar küplegen tabarbız.

Koordinatalar turısınıñ һәr noktasına nindi dә bulsa real' san tiñdәş bula, һәm һәr real' sanga koordina­talar turısındağı nokta tiñdәş bula. Real' sannar küp­legen K xәreFe belәn tamgalau kabul itelgәn.

Çiksez unarlı waklanmalar periodik һәm periodik bulmaska mөmkin. Periodik çiksez unarlı waklanmalar raçional' sannar bula. Һәr şundıy sannı  çağıştırması rәveşendә yazarga

mөmkin, biredә t — bөten san, ә p — natu­ral' san. Periodik bulmagan çiksez unarlı wak­lanmalar raçional' bulmagan sannarnı birә. Alarnı irraçional' sannar dip atıylar («ir» alkuşımçası kire kagunı, bulmaunı belderә).

Írraçional' sannarnı çağıştırması (biredә m —bөten san, ә p— natural' san)

rәveşendә kürsәtep bulmıy. Şulay itep,

█ real' sannar küplege raçional' һәm irraçional' sannar­dan tora.

Írraçional' sannarga misallar kiterik:

3,010010001... (berlәr ezlekle rәveştә ber, ike, өç һ. b. nul'lәr belәn aerılalar);

-5,020022000222... (nul'lәr sanı һәm ikelek­lәr sanı һәrçak bergә arta).

Әylәnә ozınlığınıñ diametrga çağıştır­masın beldergәn π sanı irraçional' san bula:

π = 3,1415926... .

Çiksez unarlı waklanmalar yardәmendә yazıl­gan real' sannarnı da çikle unarlı waklanma­larnıñ kağıydәlәre buença çağıştıralar.

Mәsәlәn, 2,36366... һәm 2,37011... sannarın çağıştırıyk. Bu uñay çiksez unarlı waklan­malarda bөten kisәklәre һәm unınçı өleş çiFrları bertigez, ә yөzençe өleş razryadla­rında berençe waklanmanıñ berәmleklәr sanı ikençesenekennәn kimrәk. Şuña kürә

2,36366... < 2,37011... .


Artka | Eçtәlek | Alga

KAZAN «MӘGARÍF» NӘŞRÍYaTI, 2004



Главная | Новости | Библиотека | Словари | Учебники | Статьи | Тесты

© 2005-2019 Татарская Виртуальная Гимназия
© 2005-2010 Городской Информационно Диагностический Центр

Рейтинг@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^