()
 
 
  |    |    |    |    |    |  
 
.:: Algebra 8 (lat_) - 71.html
Algebra 8
Makarıçew Yu.N.
LAT | CYR

Artka | Eçtәlek | Alga

5. AriFmetik kwadrat tamır

11. Kwadrat tamırlar. AriFmetik kwadrat tamır

Kwadratnıñ mәydanı 64 sm2 bulsın. Bu kwadratnıñ yağı nindi ozınlıkta?

Kwadrat yağınıñ ozınlığın (santimetrlarda) x xәreFe belәn bilgelik. ul wakıtta kwadratnıñ mәydanı x2 sm2 bulır. Şart buença mәydan 64 sm2 ga tigez, dimәk, x2 = 64.

8 һәm - 8 sannarı x2 = 64 tigezlәmәseneñ tamırları bula. Dөrestәn dә, 82 = 64 һәm (-8)2 = 64. Kwadratnıñ yağı tiskәre san belәn kürsәtelә almaganlıktan, mәs'әlәneñ şartın bu tamırlarnıñ berse, yag'ni 8 sanı ğına kanәgat'lәnderә. Şulay itep, kwadrat yağınıñ ozınlığı

8 sm ga tigez.

x2 = 64 tigezlәmәseneñ tamırların, yag'ni kwadratları 64 kә tigez sannarnı 64 sanınnan kwadrat tamırlar dip atıylar.

Bilgelәmә. Kwadratı a ga tigez bulgan sannı a sanınnan kwadrat tamır dip atıylar.

x2 = 64 tigezlәmәsennәn tiskәre bulmagan tamırnı, yag'ni 8 sanın 64 sanınnan ariFmetik kwadrat tamır dip atıylar. Íkençe tөrle әytkәndә, 64 tәn ariFmetik kwadrat tamır kwadratı 64 kә tigez bulgan tiskәre bulmagan san.

Bilgelәmә. Kwadratı a ga tigez bulgan tiskәre bulmagan can a sanınnan ariFmetik kwadrat tamır dip atala.

a sanınnan ariFmetik kwadrat tamırnı dip tamgalıylar, tamgasın ariFmetik kwadrat tamır tamgası dip, tamır tamgası astında torgan añlatmanı tamırastı añlatması dip atıylar. yazmasın bolay ukıylar: a sanınnan kwadrat tamır (ukıganda ariFmetik süzen tөşerep kaldıralar).

AriFmetik kwadrat tamırlarnı tabuga (yaki, başkaça әytkәndә, tamır aluga) misallar kiterәbez:

=2, çөnki 2 tiskәre bulmagan san һәm 22 = 4.

=1,1, çөnki 1,1tiskәre bulmagan san һәm 1,12=1,21.

= 0, çөnki 0 tiskәre bulmagan san һәm 02 = 0.

Gomumәn,

= b tigezlege dөres tigezlek bula, әgәr ike şart ütәlsә:

1)b≥0; 2)b2 = a.

█ a< 0 bulganda, añlatmasınıñ mәg'nәse bulmıy.

Dөrestәn dә, telәsә nindi sannıñ kwadratı tiskәre tügel.

Mәsәlәn, ; añlatmalarınıñ mәg'nәlәre yuk.

AriFmetik kwadrat tamır bilgelәmәsennәn telәsә nindi a өçen añlatmasınıñ mәg'nәse bulganda,

()2 = a

tigezlegeneñ dөres ikәnlege kilep çıga.

Künegülәr

287. a) 5 sanı 25 sanınıñ ariFmetik kwadrat tamırı ikәnen;

b) 0,3 sanı 0,09 sanınıñ ariFmetik kwadrat tamırı ikәnen;

w) -7 sanı 49 sanınıñ ariFmetik kwadrat tamırı bulmawın;

g) 0,6 sanı 3,6 sanınıñ ariFmetik kwadrat tamırı bulmawın isbatlağız.

288. Tigezlekneñ dөreslegen isbatlağız:


Artka | Eçtәlek | Alga

KAZAN «MӘGARÍF» NӘŞRÍYaTI, 2004



| | | | | |

2005-2019
2005-2010

@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^