Вы используете гостевой доступ (Вход)
 
 
Главная  |  Новости  |  Библиотека  |  Словари  |  Учебники  |  Статьи  |  Тесты
 
Татарская Виртуальная Гимназия.:: Әdәbiyat 9 (lat_) - 119.html
Әdәbiyat 9
A.G. Yaxin
LAT | CYR

Artka | Eçtәlek | Alga

Poema tradiçiya belәn yañalıknı yanәşә kuep yazılgan әsәr bularak kızıklı.

Biremnәr

1. Poemanı өleşlәrgә bülep, gadilәşterep küz aldına kiterü bik mөһim. Tema üzgәrgәn saen, yaña өleşkә isem birә barabız da annarı, oxşaşların gomumilәşterep, bergә kuşabız. Bülüne bolay başlıybız:

1.  Sәxipcamalnıñ maturlık dәrәcәse turında.

2.  Lirik geroynıñ xise turında.

3.  Sәxipcamalnıñ yaman eş eşlәü ixtimalı...

Kalgan өleşlәren üzegez tabığız. Oxşaş eçtәleklәren gomu­milәşteregez.

2.  Wakıygalar bәylәneşennәn poemanıñ temasın, ideyasen tabığız.

3.  Awtornıñ lirik geroena mөnәsәbәte turında sөylәgez.

4.  «Sәxipcamalga» poemasındağı һәm «Xisametdin menla» әsәrendәge mulla obrazların çağıştırığız. Bu әsәrlәrneñ oxşaş yakların tabığız.

5. Gabdelcәbbar Kandalıy icatı belәn Musa Aqeget icatı arasındağı urtaklıknı һәm aermanı tabığız.

Nәticә yasıyk. Gabdelcәbbar Kandalıy da, çordaş әdiplәre Mәüla Kolıy, Kayum Nasıyri, Musa Aqeget, Gali Çokrıy, Akmulla kebek, mәg'riFәtçe bulgan. Tatar millә­teneñ üzañın ukımışlı mullalar yardәmendә uyatırga mөm­kin digәn Fikerdә torgan. Mәg'riFәtçelek karaşın ul da, küpçelek әdiplәr kebek, nadanlıknı tәnkıyt'lәp raslagan.

Gabdelcәbbar Kandalıy bu çorda iñ kürenekle şağıyr' bulgan. Keşelәrneñ mәxәbbәt xisen ul dөn'yadağı iñ zur maturlık dәrәcәsenә kütәrgәn.  Xislәreneñ tirәnlegen, baylığın sөylәp birü өçen, bersennәn-berse güzәlrәk surәtlәr, yağımlı süzlәr, өr-yaña çağıştırular taba algan.

—  Әya agaç, yaşeñ küpme?

Tügelgәn cimeşeñ kükme?

Mindәgedәy sağışıñ küpme? —

Diep sorıym ki alardan.

—  Niçә cimeşlәreñ üste?

Niçә yaFraklarıñ tөşte?

Botaklarıñ kemnәr kiste? —

 Diep sorıym ki alardan.

«Bu bәxetlәr betәr mikәn?» şiğırendәge өzektә kabat lanıp kilüçe soraular, agaçlarga turıdan-turı endәşü pauza, tınıç kına xikәyalәü (Diep sorıym ki alardan) çi ratlaşıp kilә. Bay intonaçiya lirik geroy sağışın bik kuәtle itep aça. «Botaklarıñ kemnәr kiste?» — dip, agaçka telәktәşlek beldertep endәşkәndә, üz xәsrәteneñ sәbәbenә dә işarә yasıy. Bik talantlı şağıyr'lәr genә keşe xәsrәtendә dә maturlık kürә belәlәr. Mәxәbbәt xislәren mәg'riFәtçe­lek ideyalәre belәn bәylәsә dә, Kandalıy mәxәbbәt matur­lığın üzkıymmәtkә iya bulgan maturlık itә algan. Bu — anıñ zur kazanışı.

Gabdelcәbbar Kandalıy — üzennәn-üze kөlәrgә kurık­magan eçkersez, kiñ küñelle әdip. ul üzeneñ mәxәbbәt xis­lәren keşelәrdәn yaşerergә uylamıy da. Kiresençә, kızlarga yazgan xatların kul'yazma xәlendә başkalarga birә. Başka­lar alarnı küçerep alalar da tağın kuldan kulga өlәşәlәr. «Kıytga» dip isemlәngәn bülekçәlәrendә Kandalıy üz әsәrlәreneñ ӨFegә, Kazanga, Sembergә, Saratowka, Sarapulga, Samaraga, Buaga һәm başka şәһәrlәrgә taraluı turında yaza. «Bu ğıyşıklık bәetlәren oluglar ukıy uñgayda»,— di. Şuña kürә bu xatlarnıñ eçtәlege awtor һәm Sәxipcamal, awtor һәm Bәdiga, awtor һәm Fәrxi mөnәsәbәte belәn genә çiklәnmi. Poema-xatlarında Kandalıy, berençe çiratta, üzeneñ ukuçısı belәn dialogka kerә. ukuçıların istә totıp, üzeneñ lirik geroena da, lirik geroy yaratkan kız­larga da bәya birә. Awtor bularak, lirik geroenıñ mәxәb­bәtenә soklana һәm şul uk wakıtta añardan rәxәtlәnep kөlә.


Artka | Eçtәlek | Alga

KAZAN «MӘGARÍF» NӘŞRÍYaTI, 2004



Главная | Новости | Библиотека | Словари | Учебники | Статьи | Тесты

© 2005-2019 Татарская Виртуальная Гимназия
© 2005-2010 Городской Информационно Диагностический Центр

Рейтинг@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^