Вы используете гостевой доступ (Вход)
 
 
Главная  |  Новости  |  Библиотека  |  Словари  |  Учебники  |  Статьи  |  Тесты
 
Татарская Виртуальная Гимназия.:: Әdәbiyat 9 (lat_) - 14.html
Әdәbiyat 9
A.G. Yaxin
LAT | CYR

Artka | Eçtәlek | Alga

YOSIF KIYSSASI

Әsәr bik ozın. Kıskartılgan urınnarnıñ eçtәlegen sөylәp kenә ütәrgә turı kilә.

Kıyssanıñ kereşe bar. ul ike өleştәn tora. Berençe­sendә Allaga һәm pәygambәrlәrgә maktau, olılau süzlәre әytelә. Íkençesendә awtor üzen «zәğıyF' kol» dip, yag'ni Alla kolı dip atıy һәm Alladan kitabın yazar өçen kөç, ilһam sorıy. Monda bezneñ өçen bik әһәmiyatle stroFa bar:

 

            Min zәğıyF'ne xikmәt taba sin yunәlder,

Kiñәş-xikmәt sөylәmәgә ilһamlandır,

Kükrәgemdә yardәm itü şәmen yandır,—

Niyatemne nurıñ belәn balkıt imdi.

Kuәt bir sin xikmәt yulınnan barırga,

            Gakıllı kollarnıñ küñelen baetırga.

«Xikmәt» dip elek icat eşenә әytkәnnәr. Xikmәtkә әylәnü өçen, cөmlә gadәti sөylәm cөmlәlәrenә oxşamaska tieş bulgan. Xikmәt itep sөylәgәn wakıyga gadәti tormış wakıygasınnan üzgә bulganda ğına xikmәtkә әylәngәn.

Bu yullarda kıyssa awtorı poemasınıñ niyaten açıklıy. Niyatem — keşelәrneñ küñelen baetu, di. Niçek itep bae­tuın da әytә: akıllı keşelәrgә kiñәş belәn yardәm itep baetırga niyatlim, di.

Poema awtorı әytkәn bu izge niyatne borınğı әdәbiyatnıñ barlık әsәrlәre өçen xas maksat itep isәpli alabız.

Üzen Alla kolı dip sanagan Kol Gali keşelәrgә nindi akıllı kiñәşlәr birә? Küñellәren nindi izge xislәr belәn baeta? Bu soraularga әsәrne bik centeklәp ukıp, analiz yasagannan soñ ğına cawap birep bula.

I    Fasıl

YosıFnıñ tөşe

Iru başlığı Yag'kubnıñ unike ulı bar. YosıF — şularnıñ iñ keçese. Íbne-Yәmin belәn YosıF — ber ana balaları. Lәkin Yag'kubnıñ yaş' xatını Rәxilә ülgәn. YosıF belәn tuganı yatim kalgannar. unber yaş'tә YosıF tөş kürә.

«Nurlı koyaş, tulgan ay һәm unber yoldız

Şul tөşemdә sәcdә kıldı miña tөp-tөz,

 Bu tөşemne şulay kürdem, һiçber şiksez,—

Yә, әtkәem, şul tөşemne yura imdi».

Yag'kub şunda yurap birde anıñ tөşen:

 «Bulır,— dide,— bәxetle һәm kotlı eşeñ,

 Xucabızdan[1]   yardәm iñәr sineñ өçen,—

 Siña xөrmәt һәm bөeklek kiler imdi.

Pәygambәrlek-nәbilek sin alaçaksıñ,

Һәm mәmlәkәt iyase sin bulaçaksıñ,

Rәxәt, şatlık, sөeneçlәr tabaçaksıñ,—

Bu tөşeñdә bөek bәxet kürner imdi».

Yag'kub YosıFka monda işetkәnnәren ser itep saklarga kuşa. Lәkin bolarnıñ süzen kartnıñ ügi kızı işetep torgan ikәn. Yag'kub süzlәren ul kardәşlәrenә ireşterә. Kardәşlәr şunda



[1] Xuca — Alla.

_____________________________


Artka | Eçtәlek | Alga

KAZAN «MӘGARÍF» NӘŞRÍYaTI, 2004



Главная | Новости | Библиотека | Словари | Учебники | Статьи | Тесты

© 2005-2019 Татарская Виртуальная Гимназия
© 2005-2010 Городской Информационно Диагностический Центр

Рейтинг@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^