()
 
 
  |    |    |    |    |    |  
 
.:: Әdәbiyat 9 (lat_) - 4.html
Әdәbiyat 9
A.G. Yaxin
LAT | CYR

Artka | Eçtәlek | Alga

TEL

Matur әdәbiyat buş urında üsep çıkmagan. Bik borınğı keşelәr başta miFlar, әkiyatlәr, mәkal'lәr, cırlar, әytemnәr, tabışmaklar uylap çıgargannar. Dastannar icat itkәnnәr. Әdәbiyatnıñ iñ әһәmiyatle alımnarı teldәn genә sөylәnә torgan miFlarda, annarı xalık awız icatı әsәrlәrendә tugan.

Bik borınğı babaylar, miFlardan da aldanrak, üzara aralaşu өçen sөylәm tele icat itkәnnәr.

Agaçlarga tөrtep kürsәtkәnnәr dә bu digәnnәr. Keşelәrgә tөrtep kürsәtkәnnәr dә alarga da bu digәnnәr. Küz kürgәn barlık nәrsәneñ bu buluı sөylәşüne şaktıy awırlaştırgan. Şuña kürә üz keşelәren başka ırug keşelәrennәn aeru өçen, bu süzen alar һәm bez dip ikegә bülgәnnәr. Annan soñ küz allarında bulgan predmetlarnıñ iñ kirәklelәrenә isemnәr birep çıkkannar. Cәya, uk, kөymә, ut һ. b. Lәkin bergәlәp yaşәü өçen, әyberlәrgә isem birü genә dә citmәgәn. Xәrәkәtlәrne, üzgәreşlәrne niçek bulsa da atau ixtıyacı tugan. Borınğılar, isemnәrne Fiğıl'lәr belәn bәylәp, cөmlәlәr tөzergә өyrәngәnnәr. uk ata, Kөymә yөzә, ut yana dip añlaşa başlagannar. Şulay itep, üsemleklәr dә, xaywannar da, keşelәr dә, kük cisemnәre dә, alarnıñ xәrәkәtlәre dә isemle bulgannar. Xәzer galimnәr ul isemnәrne tamga (znak) dip yөrtәlәr.

Tora-bara dөn'yadağı çiksez küp nәrsәlәrne tәrtipkә salıp, gadilәşterergә kirәk bulgan. Aradağı ber zirәge kaen belәn imәnneñ urtak yağın kürep algan. Íkese dә yaFraklı, ikese dә uçakta yana, kışın yaFraksız kala. Alar ber-bersenә oxşagannar bit, di. Şulay bulgaç, әydәgez ikesen ber isem belәn atıyk, dip kiñәş birә. Bergәlәp, kaen belәn imәngә agaç digәn isem uylap tabalar. Annan soñ bu isem astına yukәne dә, tupılnı da, talnı da, başka agaçlarnı da cıep sөyli başlıylar. Tөrle-tөrle ertkıç xaywannarga cәnleklәr dilәr. Xaywan süzen uylap çıgaralar. Xәrәkәt isemnәren dә bergә cıep bula ikәn: Faydalı gamәllәrneñ barısın bergә eş dip atıylar.

Tөrle әyberlәrgә urtak isem birügә xәzer gomumilәşterü dibez. Gomumilәşterüneñ Fikerlәü buluın iskә tөşersәk, borınğı keşelәr sөylәm telen icat itkәndә ük Fikerlәrgә өyrәngәnnәr, digәn nәticә yasıybız. Lәkin tora-bara sөylәm tele üze tormışnı tanıp belü һәm Fikerlәü çarasına әylәnә. Sәngat'çә Fikerlәü isә Fәkat' sөylәm tele üsep kamillәşkәç kenә barlıkka kilә.



Artka | Eçtәlek | Alga

KAZAN «MӘGARÍF» NӘŞRÍYaTI, 2004



| | | | | |

2005-2019
2005-2010

@Mail.ru Kitap.net.ru Tatar.com.ru ^ ^